ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, 1 ਨਵੰਬਰ (ਵਿਸ਼ਵ ਵਾਰਤਾ) ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਐਸ. ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ, ਰੂਸ, ਯੂਕਰੇਨ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦਾ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪਹਿਲੂਆਂ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਕਾਲੇ ਸਾਗਰ (Black Sea) ਰਾਹੀਂ ਅਨਾਜ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ “ਊਰਜਾ ਢਾਂਚੇ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਨਾ ਕਰਨਾ” ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਇਸ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਵੀ ਤਾਲਮੇਲ ਬਿਠਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਅਟਲਾਂਟਾ ਵਿੱਚ G20 ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਦੇ ਸਮਾਪਤੀ ਮੌਕੇ, ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਨੁਕਤਿਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਅਸੀਂ ਰੂਸ, ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦਾ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪਹਿਲੂਆਂ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ: ਪਹਿਲਾ, ਆਮ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਨਾ ਕਰਨਾ; ਦੂਜਾ, ਰੂਸ ਅਤੇ ਯੂਕਰੇਨ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਅਨਾਜ ਦੀ ਬਰਾਮਦ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਦਾ ਰਸਤਾ ਲੱਭਣਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਾਲੇ ਸਾਗਰ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਆਵਾਜਾਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਘਟ ਗਈ ਹੈ; ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਪਹਿਲੂ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।”
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਊਰਜਾ ਵਾਲੇ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਦੱਸਿਆ। ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਊਰਜਾ ਢਾਂਚੇ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਸ਼ਾਇਦ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਿਰਾਂ ਲਈ ਇਸਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਅਰਥ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।”
ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, “ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ‘ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ’ (infrastructure) ਦਾ ਮਤਲਬ ਰਿਫਾਇਨਰੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਬਿਜਲੀ ਗਰਿੱਡ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਾਲਣ (fuel) ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੁੱਦੇ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕੀ ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਧਿਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰ ਸਕੀਏ।”
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਨਾਜ ਦਾ ਮੁੱਦਾ “ਗਲੋਬਲ ਸਾਊਥ” (ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ) ਲਈ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਅਨਾਜ ਦੇ ਖਰੀਦਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੇਸ਼ ‘ਗਲੋਬਲ ਸਾਊਥ’ ਨਾਲ ਹੀ ਸਬੰਧਤ ਹਨ।
ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨਾਲ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਹੈ। “ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਖੁਦ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਿਸ਼ਕੇਕ ਵਿੱਚ, (ਰੂਸੀ) ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ (ਵਲਾਦੀਮੀਰ) ਪੁਤਿਨ ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਸਕੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਗੱਲਬਾਤ ਅੱਜ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਮੈਂ (ਰੂਸੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ) ਸ੍ਰੀ ਲਾਵਰੋਵ ਨਾਲ ਇਸ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਮੈਂ ਕੀਵ ਵੀ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਯੂਕਰੇਨੀ ਧਿਰ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਹਾਂ,” ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਣੂ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਅਸੀਂ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਤਾਲਮੇਲ ਬਿਠਾ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਵਿਚੋਲਗੀ ਕਰਨ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸਕੱਤਰ ਰੂਬੀਓ ਨੂੰ ਮੋਟੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਕੀ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।”
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਜੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਜਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਆਦਿ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹਾਂ।”
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ G20 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਮੁੱਖ ਸੰਦੇਸ਼ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਟਕਰਾਵਾਂ ਦਾ “ਕੋਈ ਫੌਜੀ ਹੱਲ ਨਹੀਂ” ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ “ਸਾਨੂੰ ਕੂਟਨੀਤਕ ਰਸਤਾ ਲੱਭਣਾ ਪਵੇਗਾ; ਅਤੇ ਬੇਸ਼ੱਕ, ਅਸੀਂ ਖੁਦ ਵੀ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹਾਂ।”
G20 ਮੀਟਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਰੂਸੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਸਰਗੇਈ ਲਾਵਰੋਵ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ‘X’ (ਟਵਿੱਟਰ) ‘ਤੇ ਇੱਕ ਪੋਸਟ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਾਵਰੋਵ ਨਾਲ “ਯੂਕਰੇਨ ਸੰਕਟ, ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ।”
