ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਨੇ ਦੁਵੱਲੇ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਸਹਿਯੋਗ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦੀ ਕੀਤੀ ਸ਼ਲਾਘਾ
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ/ਥਿੰਫੂ, 18 ਸਤੰਬਰ (ਵਿਸ਼ਵ ਵਾਰਤਾ): ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਐਸ. ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਦੀ 16 ਤੋਂ 18 ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਦੇਸ਼ (ਭੂਟਾਨ) ਦੀ ਤਿੰਨ-ਰੋਜ਼ਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਦੁਵੱਲੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਪਸੀ ਮਹੱਤਵ ਦੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ।
ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਵਪਾਰ ਮੰਤਰੀ ਲਿਓਨਪੋ ਡੀ.ਐਨ. ਧੁੰਗਯੇਲ ਦੇ ਸੱਦੇ ‘ਤੇ ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ।
ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਸਾਂਝੇ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜਿਗਮੇ ਖੇਸਰ ਨਾਮਗਯਾਲ ਵਾਂਗਚੁਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਭਾਰਤ-ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਵੱਲੇ ਵਿਕਾਸ ਸਹਿਯੋਗ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦੀ ਵੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ।
ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਟੀਚਿਆਂ ਅਤੇ ਤਰਜੀਹਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ, ਜਦਕਿ ਭੂਟਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ 13ਵੀਂ ਪੰਜ-ਸਾਲਾ ਯੋਜਨਾ (2024-29) ਤਹਿਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਸਮਰਥਨ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ।
ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੂਟਾਨੀ ਹਮਰੁਤਬਾ ਧੁੰਗਯੇਲ ਨੇ ਮਾਰਚ 2024 ਦੀ ਊਰਜਾ ਭਾਈਵਾਲੀ ਬਾਰੇ ਸਾਂਝੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ (Joint Vision) ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਤਸੱਲੀ ਪ੍ਰਗਟਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਊਰਜਾ ਸਹਿਯੋਗ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 1020 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦੇ ਪੁਨਾਤਸਾਂਗਛੂ-II ਹਾਈਡਰੋਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ (HEP) ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਟੈਰਿਫ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ‘ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ 1200 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦੇ ਪੁਨਾਤਸਾਂਗਛੂ-I HEP ਦੇ ਡੈਮ ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, “ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੂਟਾਨ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਲਈ 4000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਿਆਇਤੀ ‘ਲਾਈਨ ਆਫ਼ ਕ੍ਰੈਡਿਟ’ (ਕਰਜ਼ਾ ਸਹੂਲਤ) ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ‘ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੂਟਾਨ ਵਿੱਚ ਹਾਈਡਰੋਪਾਵਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦਾ ਵੀ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦਾ ਊਰਜਾ ਸਹਿਯੋਗ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਆਈ ਹੈ।”
ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, “ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੂਟਾਨ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਲਈ 4000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਿਆਇਤੀ ‘ਲਾਈਨ ਆਫ਼ ਕ੍ਰੈਡਿਟ’ (ਕਰਜ਼ਾ ਸਹੂਲਤ) ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ‘ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੂਟਾਨ ਵਿੱਚ ਪਣ-ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦਾ ਵੀ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦਾ ਊਰਜਾ ਸਹਿਯੋਗ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਆਈ ਹੈ।”
ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ‘ਗੇਲੇਫੂ ਮਾਈਂਡਫੁਲਨੈੱਸ ਸਿਟੀ’ (GMC) ਲਈ ਭੂਟਾਨ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਪ੍ਰਤੀ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ। ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ GMC ‘ਤੇ ਸਾਂਝੇ ਕਾਰਜ ਸਮੂਹ ਰਾਹੀਂ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ GMC ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਯਤਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ‘ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਪ੍ਰਗਟਾਈ।
ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, “ਭਾਰਤੀ ਧਿਰ ਨੇ ਹਾਟੀਸਾਰ (ਅਸਾਮ) ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਚੈੱਕ ਪੋਸਟ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਤਾਂ ਜੋ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੀ ਗੇਲੇਫੂ ਤੱਕ ਆਸਾਨ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ; ਇਸ ਬਾਰੇ ਨਵੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਭੂਟਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭੂਟਾਨੀ ਧਿਰ ਨੇ ‘ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ 108 ਚੋਰਟੇਨਜ਼/ਸਤੂਪਾ’ (Project 108 Chortens/Stupas) ਲਈ 01 ਨਵੰਬਰ 2026 ਨੂੰ ਤੀਜੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਦਾਖਲੇ/ਨਿਕਾਸ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਗੇਲੇਫੂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਾਟੀਸਾਰ (ਅਸਾਮ) ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਸਥਾਈ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਹੂਲਤ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ।”
ਭਾਰਤ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਵਿੱਚ 2028-2029 ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਲਈ ਗੈਰ-ਸਥਾਈ ਸੀਟ ਵਾਸਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਭੂਟਾਨ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ।
ਭਾਰਤੀ ਧਿਰ ਨੇ ਭੂਟਾਨ ਦੁਆਰਾ ‘ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਬਿਗ ਕੈਟ ਅਲਾਇੰਸ’ (IBCA) ਦੇ ਫਰੇਮਵਰਕ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ।
ਦੋਵਾਂ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਖੇਤਰੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਹੌਲ ਦਰਮਿਆਨ ਨੇੜਲੇ ਦੁਵੱਲੇ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ।
ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, “ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹਰ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਭਰੋਸੇ, ਸਦਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਨੇੜਲੇ ਸੰਪਰਕਾਂ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਨੇੜਲੇ ਸੰਪਰਕ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਸੀ।”
