ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 19 ਨਵੰਬਰ (ਵਿਸ਼ਵ ਵਾਰਤਾ) – ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ (CPCB) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵੀਰਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਹੋਰ ਵਿਗੜ ਗਈ। ਸਵੇਰੇ 8:30 ਵਜੇ ਹਵਾ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸੂਚਕਾਂਕ (AQI) 212 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ 289 ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ‘ਖਰਾਬ’ (poor) ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਹੈ।
ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਧੂੰਏਂ ਅਤੇ ਧੁੰਦ ਦੀ ਸੰਘਣੀ ਪਰਤ (smog) ਛਾ ਗਈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸਵੇਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ (visibility) ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਗਈ। ਧੂੰਏਂ ਅਤੇ ਧੁੰਦ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਠੰਡ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਵੀ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।
ਦਿੱਲੀ ਭਰ ਦੇ ਕਈ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੇਂਦਰਾਂ (monitoring stations) ਨੇ AQI ਪੱਧਰ ਨੂੰ ‘ਖਰਾਬ’ (poor) ਅਤੇ ‘ਬਹੁਤ ਖਰਾਬ’ (very poor) ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁਰਾੜੀ (298), ਕਰਾਲਾ (286), ਘੋਗਾ (270), ਨੰਗਲੋਈ (280), ਝਰੋਦਾ ਕਲਾਂ (280), ਛਾਵਲਾ (320), NIH ਨਰੇਲਾ (297), ਤਾਲਕਟੋਰਾ ਗਾਰਡਨ (344), NSUT ਜਾਫਰਪੁਰ (358), ਆਇਆ ਨਗਰ (325), CRRI ਮਥੁਰਾ ਰੋਡ (347), ਸਿਰੀਫੋਰਟ (363), ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਸਪੋਰਟਸ ਕੰਪਲੈਕਸ (350), JNU (367), ਬੁਰਾੜੀ ਕਰਾਸਿੰਗ (320), ITO (356), ਆਨੰਦ ਵਿਹਾਰ (256), DTU (344), ਮੁੰਡਕਾ (325), ਰੋਹਿਣੀ (295), ਜਹਾਂਗੀਰਪੁਰੀ (319) ਅਤੇ ਨਹਿਰੂ ਨਗਰ (311) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ AQI ਪੱਧਰ ‘ਖਰਾਬ’ (poor) ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। CPCB ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ AQI 271, ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ 207 ਅਤੇ ਨੋਇਡਾ ਵਿੱਚ 237 ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਔਸਤ AQI 232 ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਉਦੋਂ ਵੀ ‘ਖਰਾਬ’ (poor) ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੀ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਹਵਾ ਦੇਖੀ ਗਈ, ਜਦੋਂ AQI (ਹਵਾ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸੂਚਕਾਂਕ) 204 ‘ਤੇ ਸੀ। ਇਹ 31 ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲਾ ਪੱਧਰ ਸੀ, ਜਦੋਂ AQI 117 ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ‘ਦਰਮਿਆਨੀ’ (moderate) ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ 58 ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, 33 ਨੇ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ‘ਖਰਾਬ’ (poor) ਦੱਸਿਆ, 20 ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੱਧਰ ‘ਦਰਮਿਆਨਾ’ (moderate) ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ‘ਬਹੁਤ ਖਰਾਬ’ (very poor) ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਗਈ। ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਉੱਤਮ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਖਰਾਬ ਹਵਾ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ AQI 385 ਸੀ।
CPCB (ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ) ਦੇ ਵਰਗੀਕਰਨ ਅਨੁਸਾਰ, 0 ਤੋਂ 50 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ AQI ਨੂੰ ‘ਚੰਗਾ’, 51 ਤੋਂ 100 ਨੂੰ ‘ਤਸੱਲੀਬਖਸ਼’, 101 ਤੋਂ 200 ਨੂੰ ‘ਦਰਮਿਆਨਾ’, 201 ਤੋਂ 300 ਨੂੰ ‘ਖਰਾਬ’, 301 ਤੋਂ 400 ਨੂੰ ‘ਬਹੁਤ ਖਰਾਬ’, ਅਤੇ 401 ਤੋਂ 500 ਨੂੰ ‘ਗੰਭੀਰ’ (severe) ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ, ‘ਏਅਰ ਕੁਆਲਿਟੀ ਅਰਲੀ ਵਾਰਨਿੰਗ ਸਿਸਟਮ’ (ਹਵਾ ਗੁਣਵੱਤਾ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ) ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਅਗਲੇ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਮੌਸਮ ਦੀਆਂ ਅਣਸੁਖਾਵੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਖਿੰਡਣ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਥਿਤੀ ਹੋਰ ਵਿਗੜ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ, ‘ਕਮਿਸ਼ਨ ਫਾਰ ਏਅਰ ਕੁਆਲਿਟੀ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ’ (CAQM) ਨੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ‘ਗ੍ਰੇਡਡ ਰਿਸਪਾਂਸ ਐਕਸ਼ਨ ਪਲਾਨ’ (GRAP) ਦੇ ਤਹਿਤ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ‘ਪੜਾਅ-III’ (Stage III) ਦੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਕਾਫ਼ੀ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਗੁਆਂਢੀ ਰਾਜਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਹੋਰ ਵੀ ਵਿਗੜ ਗਈ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸੁਧਾਰ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਜਦੋਂ AQI ‘ਗੰਭੀਰ’ (severe) ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ 6 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ‘ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੈਪੀਟਲ ਰੀਜਨ’ (NCR) ਵਿੱਚ GRAP ਦੇ ‘ਪੜਾਅ-III’ ਦੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, 21 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ‘ਪੜਾਅ-I’ ਅਤੇ 2 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ‘ਪੜਾਅ-II’ ਦੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।