ਪਾਕਿਸਤਾਨ : ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਸਿਆਸੀ ਟਕਰਾਅ ਹੋਰ ਵਧਿਆ
ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ, 13 ਅਕਤੂਬਰ (ਵਿਸ਼ਵ ਵਾਰਤਾ): ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੇ ਸੰਘੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਵਿਚਕਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਚੱਲ ਰਹੇ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਸਿਆਸੀ ਟਕਰਾਅ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਕਦਮ ਨੇ ਸ਼ਾਸਨ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪਸ਼ਤੂਨ-ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਰਾਜ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਬਹਿਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਭਖਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤਹਿਰੀਕ-ਏ-ਇਨਸਾਫ਼ (PTI) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸੂਬਾਈ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ “ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਦਮ” ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ‘ਅਫਗਾਨ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਨੈੱਟਵਰਕ’ ਦੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਅ ਦੀ ਆੜ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸਿਆਸੀ ਦਖਲ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
11 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਆਸਿਫ ਅਲੀ ਜ਼ਰਦਾਰੀ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਾਹਬਾਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ ਦੀ ਕੈਬਨਿਟ ਦੀਆਂ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਉਪਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਕਦਮ ਨਾਲ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇਮਰਾਨ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਪਾਰਟੀ (PTI) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸੂਬਾਈ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਗਵਰਨਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੰਘੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਨੂੰ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਅਜਿਹੇ ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਦੋਂ PTI ਇਮਰਾਨ ਖਾਨ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
PTI ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਜ਼ੁਲਫਿਕਾਰ ਬੁਖਾਰੀ ਨੇ ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਵਿੱਚ ਗਵਰਨਰ ਰਾਜ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਨੂੰ “ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੀ ਆੜ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਖਤਾ ਪਲਟ” ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਬੁਖਾਰੀ ਨੇ ‘ਐਕਸ’ (X) ‘ਤੇ ਲਿਖਿਆ, “ਮੈਂ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਚੁਣੇ ਗਏ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸੋਹੇਲ ਅਫਰੀਦੀ ਅਤੇ ਜੁਨੈਦ ਅਕਬਰ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਜਾਂ ਗਵਰਨਰ ਰਾਜ ਦੀ ਆੜ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਸ ਤਖਤਾ ਪਲਟ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਚੀ-ਖੁਚੀ ਥੋੜ੍ਹੀ-ਬਹੁਤ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਨੂੰ ਵੀ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੋਰ ਅਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੌਜੂਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਇਸ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਮਾਣ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ।”
PTI ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਗੋਹਰ ਅਲੀ ਖਾਨ ਨੇ ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਵਿੱਚ ਐਮਰਜ ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਬਾਉਣ, ਸਿਆਸੀ ਮਕਸਦ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੂਬੇ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਖਾਨ ਨੇ ‘ਐਕਸ’ (X) ‘ਤੇ ਲਿਖਿਆ, “ਅਸੀਂ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਤੋਂ ਸਖ਼ਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਕਦਮ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਸਿਆਸੀ ਗਲਤੀ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਜਮਹੂਰੀ ਕਦਮ ਹੈ—ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ।”
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਮੋਹਸਿਨ ਦਾਵਰ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ‘ਤੇ ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਪ੍ਰਤੀ “ਬਸਤੀਵਾਦੀ” ਨੀਤੀਆਂ ਅਪਣਾਉਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੂਬੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਫੈਸਲੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਜਮਹੂਰੀ ਜਨਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਥੋਪੇ ਗਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸ਼ਾਸਨ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ “ਹੋਰ ਹਨੇਰੇ ਵੱਲ” ਧੱਕ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬਜ਼ੁਰਗ ਪਸ਼ਤੂਨ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਨੇਤਾ ਅਫਰਾਸੀਬ ਖੱਟਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਯੋਗ ਸੀ। ਅਫਗਾਨ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕੀ ਪਸ਼ਤੂਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਸਬੂਤ ਵਜੋਂ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਘ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਰਾਬਰ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਬਸਤੀ ਦੇ ਪਰਜਾ ਵਜੋਂ ਕਿਵੇਂ ਵਿਵਹਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
“ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਲੀਲਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੇ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ: ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਫੈਸਲਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਉਪਾਅ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਓਵਰਲੈਪਿੰਗ ਸੰਕਟਾਂ ਦੇ ਲਾਂਘੇ ‘ਤੇ ਬੈਠਦਾ ਹੈ: ਵਧਦੀ ਅੱਤਵਾਦ, ਡੂੰਘੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਧਰੁਵੀਕਰਨ, ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਸ਼ਤੂਨ ਸਰਹੱਦੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਬਾਰੇ ਅਣਸੁਲਝੇ ਸਵਾਲ,” ਅਫਗਾਨ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
