ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 11 ਨਵੰਬਰ (ਵਿਸ਼ਵ ਵਾਰਤਾ) – ਬੁੱਧਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ‘ਬਹੁਤ ਖਰਾਬ’ (very poor) ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹੀ। ਸਵੇਰੇ 8:40 ਵਜੇ ਸਮੁੱਚਾ ਹਵਾ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸੂਚਕਾਂਕ (AQI) 308 ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸੁਧਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹਵਾ ਦੀ ਗਤੀ ਵਧਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਅੰਕੜੇ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ 59 ਹਵਾ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, 29 ਕੇਂਦਰਾਂ ਨੇ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ‘ਬਹੁਤ ਖਰਾਬ’ ਦਰਜ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਕੇਂਦਰ ‘ਖਰਾਬ’ (poor) ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੇਂਦਰ ਨੇ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ‘ਗੰਭੀਰ’ (severe) ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀ।
‘ਬਹੁਤ ਖਰਾਬ’ AQI ਦਰਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁਰਾੜੀ (319), ਛਾਵਲਾ (398), NIH ਨਰੇਲਾ (356), ਤਾਲਕਟੋਰਾ ਗਾਰਡਨ (333), NSUT ਜਾਫਰਪੁਰ (351), ਬਦਰਪੁਰ (312), ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਗ (343), ਸਿਰੀਫੋਰਟ (321), ਪੂਸਾ (361), NSIT ਦਵਾਰਕਾ (352), ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ (383), ITO (369), ਵਜ਼ੀਰਪੁਰ (323) ਅਤੇ ਜਹਾਂਗੀਰਪੁਰੀ (324) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਾਲਾ (220), ਘੋਗਾ (263), ਨੰਗਲੋਈ (274), ਮੈਦਾਨ ਗੜ੍ਹੀ (277), ਟਿਕਰੀ ਕਲਾਂ (276), ਘੁੰਮਣਹੇੜਾ (279), ਦਵਾਰਕਾ ਸੈਕਟਰ 8 (294), ਬਵਾਨਾ (306) ਅਤੇ ਨਰੇਲਾ (267) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਧਰ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਸੈਂਟਰਲ ਪੋਲਿਊਸ਼ਨ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ (CPCB) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 0 ਤੋਂ 50 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ AQI (ਹਵਾ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸੂਚਕਾਂਕ) ਨੂੰ ‘ਚੰਗਾ’, 51-100 ਨੂੰ ‘ਤਸੱਲੀਬਖਸ਼’, 101-200 ਨੂੰ ‘ਦਰਮਿਆਨਾ’, 201-300 ਨੂੰ ‘ਖਰਾਬ’, 301-400 ਨੂੰ ‘ਬਹੁਤ ਖਰਾਬ’ ਅਤੇ 401-500 ਨੂੰ ‘ਗੰਭੀਰ’ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, CPCB ਨੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਨਿੱਜੀ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ‘ਤੇ ਦਿਖਾਏ ਗਏ AQI ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ, ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ (under-reporting) ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਅਤੇ ਗਣਨਾ ਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਹੈ।
‘X’ (ਟਵਿੱਟਰ) ‘ਤੇ ਜਾਰੀ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾਲੀ ਦੌਰਾਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ AQI ਦੀ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ AQI ਰੀਡਿੰਗਾਂ ਦਾ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੱਧਰ 500 ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੋਣਾ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕੁਝ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਤੋਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਗਾਇਬ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਹੋਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
8 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਦੀਵਾਲੀ ਮਨਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ। AQI.in ਦੁਆਰਾ 9 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ 100 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 93 ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਸਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭਾਰਤੀ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ (IMD) ਨੇ 11 ਤੋਂ 16 ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਵੇਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਧੁੰਦ ਜਾਂ ਕੋਹਰੇ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ 28 ਤੋਂ 29 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ 14 ਤੋਂ 16 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ।
11 ਅਤੇ 12 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ 28 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ 15 ਤੋਂ 16 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹੇਗਾ। 13 ਤੋਂ 15 ਨਵੰਬਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ ਵਧ ਕੇ 29 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ 15 ਤੋਂ 16 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
