ਭੋਪਾਲ, 18 ਨਵੰਬਰ (ਵਿਸ਼ਵ ਵਾਰਤਾ) ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਿਵਰਾਜ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ 20 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਭੋਪਾਲ ਵਿੱਚ H5N1 ਬਰਡ ਫਲੂ ਵਾਇਰਸ ਵਿਰੁੱਧ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਵੈਕਸੀਨ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨਗੇ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪੋਲਟਰੀ (ਮੁਰਗੀ ਪਾਲਣ) ਖੇਤਰ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ।
ਇਹ ਵੈਕਸੀਨ ਭੋਪਾਲ ਸਥਿਤ ‘ਆਈ.ਸੀ.ਏ.ਆਰ.-ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਹਾਈ ਸਕਿਓਰਿਟੀ ਐਨੀਮਲ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ਿਜ਼’ (NIHSAD) ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ‘ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਰਿਸਰਚ’ (ICAR) ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਨ ਹੈ।
ਇਹ ਵਿਕਾਸ ਭਾਰਤ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ‘ਏਵੀਅਨ ਇਨਫਲੂਐਂਜ਼ਾ’ (ਬਰਡ ਫਲੂ) ਫੈਲਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪੋਲਟਰੀ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੇ ਪੋਲਟਰੀ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਣਾ ਪਿਆ ਹੈ।
ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਚੌਹਾਨ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ, 2006 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ H5N1 ਅਤੇ H5N8 ਏਵੀਅਨ ਇਨਫਲੂਐਂਜ਼ਾ ਦੇ 500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਮਲੇ (ਆਊਟਬ੍ਰੇਕ) ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, “ਇਸ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਵੈਕਸੀਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਬਰਡ ਫਲੂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ, ਪੋਲਟਰੀ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪੋਲਟਰੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇਗੀ।”
ਹੁਣ ਤੱਕ, ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ H5N1 ਵਾਇਰਸ ਵਿਰੁੱਧ ਕੋਈ ਖਾਸ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਵੈਕਸੀਨ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵੈਕਸੀਨ ਬਰਡ ਫਲੂ ਦੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਸਾਧਨ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗੀ।
ਬਰਡ ਫਲੂ, ਜਿਸਨੂੰ ‘ਏਵੀਅਨ ਇਨਫਲੂਐਂਜ਼ਾ’ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੂਤਕਾਰੀ ਵਾਇਰਲ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਾਗ ਪੋਲਟਰੀ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਫੈਲਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਅਕਸਰ ਸੰਕਰਮਿਤ ਜਾਂ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਏ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ (culling) ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪੋਲਟਰੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੋਲਟਰੀ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੋ ਭੋਪਾਲ ਵਿੱਚ 20 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇਸੀ ਵੈਕਸੀਨ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰੇਗਾ।