16 ਮਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡੇਂਗੂ ਡੇਅ ’ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼
ਪੜ੍ਹੋ ਕਿਵੇਂ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਡੇਂਗੂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 16 ਮਈ (IANS,ਵਿਸ਼ਵ ਵਾਰਤਾ) : ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡੇਂਗੂ ਦਿਵਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਧਦਾ ਤਾਪਮਾਨ, ਹੜ੍ਹ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਸਭ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਡੇਂਗੂ ਦੇ ਵਧਦੇ ਬੋਝ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡੇਂਗੂ ਦਿਵਸ ਹਰ ਸਾਲ 16 ਮਈ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਦੀ ਥੀਮ ‘ਡੇਂਗੂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ: ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੱਲ੍ਹ ਲਈ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ’ ਹੈ।
The theme this year is ‘Dengue Prevention: Our Responsibility for a Safer Tomorrow.’
ਡੇਂਗੂ ਇੱਕ ਵੈਕਟਰ ਦੁਆਰਾ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਸੰਕਰਮਿਤ ਮੱਛਰ ਦੇ ਕੱਟਣ ਦੁਆਰਾ ਫੈਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਹੈ।
ਡਾ. ਰੋਹਿਤ ਕੁਮਾਰ ਗਰਗ, ਸੰਕਰਮਣ ਰੋਗ ਵਿਭਾਗ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਹਸਪਤਾਲ, ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ “ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਡੇਂਗੂ ਬੁਖਾਰ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਏਡੀਜ਼ ਮੱਛਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਵਾਤਾਵਰਣ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਡੇਂਗੂ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵੈਕਟਰ ਹੈ। ਇਹ ਮੱਛਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਗਰਮ, ਨਮੀ ਵਾਲੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮਾਨਸੂਨ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ”।
ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਘਣਤਾ ਵੀ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਡਾਕਟਰ ਰੋਹਿਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਡੇਂਗੂ ਦਾ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਬੋਝ ਇਹਨਾਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਫੈਲਣ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫੈਲਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਡੇਂਗੂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਕਾਰਕਾਂ ਨਾਲ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ: ਬਾਰਸ਼, ਨਮੀ ਅਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਜੋ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਫੈਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਦਰ।
ਸਰ ਐਚਐਨ ਰਿਲਾਇੰਸ ਹਸਪਤਾਲ ਅਤੇ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮੈਡੀਸਨ, ਡਾ. ਦਿਵਿਆ ਗੋਪਾਲ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, “ਮੀਂਹ, ਉਸਾਰੀ ਅਤੇ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਨਿਕਾਸੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਖੜੋਤ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮੱਛਰਾਂ ਲਈ ਆਦਰਸ਼ ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਥਾਨ ਹਨ।”
“ਵੱਧ ਰਹੇ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੜ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਮੱਛਰਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਰਵਾਇਤੀ ਪ੍ਰਜਨਨ ਦੇ ਆਧਾਰਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਫੈਲਣ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਡੇਂਗੂ ਬੁਖਾਰ ਉਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ,”।
ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੈਕਟਰ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਈ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਘਟਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦਰ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਵੈਕਟਰ ਬੋਰਨ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ ਕੰਟਰੋਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ (NVBDCP) ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਡੇਂਗੂ ਨੇ 2023 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 91 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲਈ ਅਤੇ 94,198 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ – 2021 ਵਿੱਚ 1,93,245 ਕੇਸਾਂ ਅਤੇ 346 ਮੌਤਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਪਸ਼ਟ ਗਿਰਾਵਟ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, 2022 ਵਿੱਚ, ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਈ (23,3251) ਪਰ ਮੌਤਾਂ ਵਧੀਆਂ (303)।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਨੇ ਡੇਂਗੂ ਦੇ ਦੋ ਟੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀ-ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ – ਜਾਪਾਨੀ ਦਵਾਈ ਨਿਰਮਾਤਾ ਟੇਕੇਡਾ ਦੀ ਲਾਈਵ-ਐਟੇਨਿਊਏਟਿਡ TAK-003 ਅਤੇ ਸਨੋਫੀ ਪਾਸਚਰ ਦੀ CYD-TDV। ਇਹ ਟੀਕੇ ਡੇਂਗੂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿਆਪਕ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੈਕਟਰ ਨਿਯੰਤਰਣ, ਜਨਤਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
