National News : ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਕਾਲੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਖੜ੍ਹਨ ਵਾਲਾ ਯੌਧਾ ਡਾ. ਬੀ.ਐਸ. ਬੇਦੀ, ਆਈ.ਪੀ.ਐਸ. (ਸਾਬਕਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਪੁਲਿਸ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ)
ਲੇਖਕ: ਅਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ
ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ, 29 ਜਨਵਰੀ 2026 (ਵਿਸ਼ਵ ਵਾਰਤਾ): ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸਿੰਗ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਬਹਾਦਰੀ, ਕੁਰਬਾਨੀ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਸੰਕਲਪ ਦਾ ਗਵਾਹ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰਲੇ ਅਫਸਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਡੋਲ (National News) ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੇ ਜਦੋਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਖੁਦ ਹਮਲੇ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ, ਆਈ.ਪੀ.ਐਸ., ਸਾਬਕਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਪੁਲਿਸ, ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ, ਸਦੀਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਨਿਡਰ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਡੂੰਘਾਈ ਵਾਲੇ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਨੇਤਾ, ਡਾ. ਬੇਦੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਇਮਾਨਦਾਰੀ, ਬੌਧਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਫਰਜ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਅਟੁੱਟ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਅਸਾਧਾਰਨ ਜੀਵਨ ਜੀਵਿਆ ਤਾਂ ਜੋ ਦੂਜੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਰਹਿ ਸਕਣ
24 ਜਨਵਰੀ 1992 ਜਦੋਂ ਪੁਲਿਸ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ‘ਤੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ 24 ਜਨਵਰੀ 1992 ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਦਰਦਨਾਕ ਅਤੇ ਨਿਰਣਾਇਕ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਸ ਦਿਨ, ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਪੁਲਿਸ ਸ਼੍ਰੀ ਜਤਿੰਦਰ ਨਰਾਇਣ ਸਕਸੈਨਾ, ਆਈ.ਪੀ.ਐਸ. ਦੇ ਦਫਤਰ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਮੀਟਿੰਗ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੋਕ ਪਟੇਲ (ਆਈ.ਜੀ., ਬੀ.ਐਸ.ਐਫ.), ਐਮ.ਕੇ. ਸਿੰਘ (ਆਈ.ਜੀ., ਸੀ.ਆਰ.ਪੀ.ਐਫ.), ਰਾਜਨ ਬਖਸ਼ੀ (ਡੀ.ਆਈ.ਜੀ., ਕਸ਼ਮੀਰ) ਅਤੇ ਵੀਰਾਨਾ ਐਵਾਲੀ (ਆਈ.ਜੀ.ਪੀ., ਕਸ਼ਮੀਰ) ਸਮੇਤ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਮੀਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਡੀਜੀਪੀ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਅੱਤਵਾਦੀ ਧਮਾਕਾ ਹੋਇਆ। ਸ਼੍ਰੀ ਜੇ.ਐਨ. ਸਕਸੈਨਾ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਸੱਟਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਹਮਲਾ ਸਿਰਫ਼ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਪੜਾਅ ਦੌਰਾਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਤੰਤਰ ਦੀ ਉੱਚ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ‘ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਹਮਲਾ ਸੀ।
ਧਮਾਕੇ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਚਸ਼ਮਦੀਦ ਗਵਾਹੀ: ਸਾਬਕਾ ਐਸ.ਐਸ.ਪੀ ਸਰਦਾਰ ਖਾਨ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਐਸ.ਐਚ.ਓ ਰਾਮ ਮੁਨਸ਼ੀ ਬਾਗ) ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਧਮਾਕੇ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਸਰਦਾਰ ਖਾਨ ਨੇੜਲੇ ਐਸਪੀ ਸਿਟੀ ਦਫਤਰ ਵਿੱਚ ਤਤਕਾਲੀ ਐਸਪੀ ਸਿਟੀ ਐਸ.ਐਮ. ਸਹਾਏ ਦੇ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
“ਧਮਾਕੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਦੇ ਹੀ ਅਸੀਂ ਤੁਰੰਤ ਡੀਜੀਪੀ ਦਫਤਰ ਵੱਲ ਭੱਜੇ,” ਸਰਦਾਰ ਖਾਨ ਨੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਉੱਥੇ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਖਿਆ ਉਹ ਤਬਾਹੀ ਸੀ। ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਝਿਜਕ ਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖਮੀ ਡੀਜੀਪੀ ਜੇ.ਐਨ. ਸਕਸੈਨਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੋਢਿਆਂ ‘ਤੇ ਚੁੱਕਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆਂਦਾ ਅਤੇ 92 ਬੇਸ ਆਰਮੀ ਹਸਪਤਾਲ ਬਾਦਾਮੀ ਬਾਗ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਿੱਥੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਇਲਾਜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਹੋਰ ਜ਼ਖਮੀ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉੱਥੇ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਧਮਾਕੇ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਫੋਰਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਤੱਕ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਹੌਸਲੇ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਚੁਣੌਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
25 ਜਨਵਰੀ 1992, ਡਾ. ਬੀ.ਐਸ. ਬੇਦੀ ਨੇ ਚਾਰਜ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹਮਲੇ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, 25 ਜਨਵਰੀ 1992 ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕੇਡਰ ਦੇ 1961 ਬੈਚ ਦੇ ਆਈਪੀਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ ਨੂੰ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਸੌਂਪੀ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਚਾਰਜ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਦੋਂ ਅੱਤਵਾਦ ਨਾ ਸਿਰਫ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਬਲਕਿ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਪਾਹਜ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਗਰਾਊਂਡ ਅਫਸਰਾਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਐਸ.ਐਚ.ਓਜ਼ ਅਤੇ ਡੀ.ਐਸ.ਪੀਜ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਸੰਬੋਧਨ ਵਿੱਚ, ਡਾ. ਬੇਦੀ ਨੇ ਇੱਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰੋ ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਡਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਫਰਜ਼ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਨਾ ਆਉਣ ਦਿਓ।”
ਐਸ.ਐਸ.ਪੀ ਸਰਦਾਰ ਖਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਐਸ.ਐਚ.ਓ (ਰਾਮ ਮੁਨਸ਼ੀ ਬਾਗ) ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੇ ਪੂਰੀ ਫੋਰਸ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਬਹਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਪੁਲਿਸ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟੇਗੀ। ਡਾ. ਬੇਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਫਾਈਲਾਂ ਅਤੇ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਆਗੂ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਮੋਰਚਿਆਂ ਤੋਂ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਸ.ਐਸ.ਪੀ ਸਰਦਾਰ ਖਾਨ ਨੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, “ਡਾ. ਬੀ.ਐਸ. ਬੇਦੀ ਸਾਹਿਬ ਨਾ ਸਿਰਫ ਰੈਂਕ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਸਨ, ਸਗੋਂ ਹਿੰਮਤ, ਨਿਡਰਤਾ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸਨ।” ਉਹ ਸ੍ਰੀਨਗਰ, ਕਰਨ ਨਗਰ, ਨਿਸ਼ਾਤ, ਡਾਊਨਟਾਊਨ, ਰਾਜ ਬਾਗ ਅਤੇ ਅਨੰਤਨਾਗ, ਪੁਲਵਾਮਾ, ਡੋਡਾ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ਤਵਾੜ ਵਰਗੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਅਕਸਰ ਘੁੰਮਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਅਤੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਰਾਜ ਆਪਣੀ ਸੱਤਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਣ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।
ਸਿਆਲਕੋਟ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ) ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਡਾ. ਬੇਦੀ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰਹਿੰਦ, ਪੰਜਾਬ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਹੋਣਹਾਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਜੋਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਨਮਾਨ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦਾ ਪਿਆਰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਇੱਕ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਇੱਕ ਅਸਾਧਾਰਨ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਪੁਲਿਸਿੰਗ ਪ੍ਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੌਧਿਕ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਅਸਾਈਨਮੈਂਟਾਂ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਸਿਖਰ ਦੌਰਾਨ ਡੀ.ਆਈ.ਜੀ., ਜਲੰਧਰ ਰੇਂਜ (1985) ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਣੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਤੁਲਿਤ ਪਰ ਦ੍ਰਿੜ ਸ਼ੈਲੀ ਨੇ ਵਿਆਪਕ ਸਤਿਕਾਰ ਖੱਟਿਆ।
ਡੀਜੀਪੀ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਜੋਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸਪਾਂਸਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤੀਬਰ ਅੱਤਵਾਦ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਨਿਰਣਾਇਕ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੁਆਰਾ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਸੀਆਈਡੀ ਅਤੇ ਖੁਫੀਆ ਤੰਤਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ। ਸ਼ੁੱਧ ਪੇਸ਼ੇਵਰਤਾ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ। ਰਾਜ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਮੇਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਉੱਨਤ ਸਿਖਲਾਈ।
ਨੈਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਸੰਜਮ ਵਿੱਚ ਜੜ੍ਹ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਲੋਕ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਪਹੁੰਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੱਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਪੁਲਿਸਿੰਗ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ, ਨੈਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਾਬਕਾ ਆਈਜੀਪੀ ਐਸ.ਐਸ. ਬਿਜਰਾਲ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਦਸਦੇ ਹਨ: “ਡਾ. ਬੀ.ਐਸ. ਬੇਦੀ ਸਾਹਿਬ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਅਫਸਰ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਕੋਮਲ ਦਿਲ ਨੂੰ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਪ੍ਰਤੀ ਅਟੁੱਟ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ, ਸਪੱਸ਼ਟ ਅਤੇ ਨਿਡਰ ਸਨ।”
”1991 ਤੋਂ 1994 ਤੱਕ, ਜਦੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦ ਸਿਖਰ ‘ਤੇ ਸੀ, ਮੈਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਐਸ.ਐਸ.ਪੀ., ਪੁਲਵਾਮਾ ਵਜੋਂ ਤਾਇਨਾਤ ਸੀ। ਘਾਟੀ ਜ਼ਿਆ-ਉਲ-ਹੱਕ ਜਹਾਜ਼ ਹਾਦਸੇ ਅਤੇ ਛੜੀ ਮੁਬਾਰਕ – ਅਮਰਨਾਥ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਲਾਲ ਚੌਕ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਅਸਥਿਰ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਿੰਸਾ ਨਾਲ ਹਿੱਲ ਗਈ ਸੀ।” ”ਸੰਚਾਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸੀਮਤ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੁਲਿਸਿੰਗ ਹੋਰ ਵੀ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇੱਕ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ, ਮਜਬੂਰੀ ਕਾਰਨ, ਮੈਂ ਤਬਾਦਲੇ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਮੰਗੀ ਪਰ ਮਾਮਲਾ ਡੀਜੀਪੀ ਡਾ. ਬੇਦੀ ਸਾਹਿਬ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।” ”1992 ਵਿੱਚ, ਪੁਲਵਾਮਾ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ, ਡਾ. ਬੇਦੀ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ: ‘ਬਿਜਰਾਲ ਤੇਰੀ ਟਰਾਂਸਫਰ ਤਾਂ ਹੋਊ, ਲੇਕਿਨ ਹੋਊ ਬੇਦੀ ਦੀ ਟਰਾਂਸਫਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ।’
“ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ ਸੀ ਹਲਕਾ ਮਜ਼ਾਕ, ਫਿਰ ਵੀ ਡੂੰਘੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼।” ”ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਜਦੋਂ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਪੋਸਟਿੰਗਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਸਨ: ‘ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਅਤੇ ਕਾਬਲ ਅਫਸਰ ਹੋ। ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਹੈ।'” “ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ, ਆਪਣੀ ਮੁੜ ਨਿਯੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਬੱਡੀ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਵਰਤੀ: ‘ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਮੇਰਾ ਸਾਹ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਰਹੇ ਨਹੀਂ, ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਜਾਨ ਬਾਕੀ ਹੈ।’ ਸੰਦੇਸ਼ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੀ — ਲੜਾਈ ਅਜੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ।”
ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਪੁਲਿਸ ਸਾਬਕਾ ਆਈਜੀਪੀ ਜੇਪੀ ਸਿੰਘ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ, ਡਾ. ਬੀ.ਐਸ. ਬੇਦੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। “ਮੈਂ ਡੀਜੀਪੀ ਬੀ.ਐਸ. ਬੇਦੀ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਨ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਸੱਚਮੁੱਚ ਨੇਕ, ਇਮਾਨਦਾਰ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਇਨਸਾਨ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਸੰਪੂਰਨ ਸੀ, ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪੁਲਿਸਿੰਗ ਪ੍ਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਡੋਲੀ,” ਜੇ.ਪੀ. ਸਿੰਘ ਨੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਡਾ. ਬੇਦੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯੰਤਰਣ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਤਾਇਨਾਤੀ ਅਤੇ ਭੀੜ ਦੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਸਮਝ ਰਾਹੀਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਫਿਰਕੂ ਦੰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਸੰਭਾਲਿਆ ਸੀ। “ਉਸ ਗੱਲਬਾਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਪੁਲਿਸ ਸੂਝ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦ੍ਰਿੜ, ਨਿਰਪੱਖ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।”
ਜੇ.ਪੀ. ਸਿੰਘ ਨੇ ਦਸਿਆ “ਜਦੋਂ ਬੇਦੀ ਸਾਹਿਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਸਨ, ਮੈਂ ਡਿਪਟੀ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਆਫ਼ ਪੁਲਿਸ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅੱਤਵਾਦ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਫੈਲਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਅੱਗੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸਨ। ਉਸ ਨਾਜ਼ੁਕ ਮੋੜ ‘ਤੇ, ਬੇਦੀ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟਤਾ ਅਤੇ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਤਾਕਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ।”
ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ: ਇੱਕ ਨਿਡਰ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਨੇਤਾ – ਸਾਬਕਾ ਡੀ.ਆਈ.ਜੀ. ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਤੋਂ ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ; ਉਹ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ, ਇੱਕ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਇਨਸਾਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਿਡਰ ਆਗੂ ਵੀ ਸਨ।
“ਉਸ ਸਮੇਂ, ਮੈਂ ਸੀਆਈਡੀ ਵਿੱਚ ਡਿਪਟੀ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਆਫ਼ ਪੁਲਿਸ ਵਜੋਂ ਤਾਇਨਾਤ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੀ ਬਦਲੀ ਪੁਲਿਸ ਅਕੈਡਮੀ, ਊਧਮਪੁਰ ਹੋ ਗਈ। ਬੇਦੀ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਪਾਸਿੰਗ ਆਊਟ ਪਰੇਡ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈ ਸੀ। ਬੜੀ ਸਾਦਗੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿੰਨੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉੱਥੇ ਤਾਇਨਾਤ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਬਦਲੀ ਕਿਸ਼ਤਵਾੜ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਐਸ.ਡੀ.ਪੀ.ਓ. ਕਿਸ਼ਤਵਾੜ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ।”
”ਉਹ ਦਿਨ ਕਿਸ਼ਤਵਾੜ ਲਈ ਬਹੁਤ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦ ਸਿਖਰ ‘ਤੇ ਸੀ। ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਬੇਦੀ ਸਾਹਿਬ ਵਰਗੇ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਸਾਡੇ ਲਈ ਤਾਕਤ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਸੀ।”
ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ 1993 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਆਰ.ਐਸ.ਐਸ. ਨੇਤਾ ਸ਼੍ਰੀ ਭੰਡਾਰੀ ਦੀ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਤਾਂ ਕਿਸ਼ਤਵਾੜ ਵਿੱਚ ਅਮਨ-ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। “ਉਸ ਔਖੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬੇਦੀ ਸਾਹਿਬ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਟੁੱਟ ਅਗਵਾਈ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ, ਅਸੀਂ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਹੇਠ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋਏ।”
ਵਿਦਵਾਨ, ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਤੇ ਚਿੰਤਕ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਡਾ. ਬੇਦੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ, ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੂੰ ਘੜਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਅਤੇ ਡੀ.ਲਿਟ (D.Litt.) ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਅਧਿਆਪਨ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਪਰਤੇ ਜੋ ਉਹ ਪੁਲਿਸਿੰਗ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਸਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਟੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਕਿਤਾਬ ‘A Life Uncommon: B.S. Bedi – The Incredible Journey of an I.P.S. Officer’ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ 25 ਜਨਵਰੀ 2026 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਉਹੀ ਤਾਰੀਖ ਜਿਸ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1992 ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਡੀਜੀਪੀ ਵਜੋਂ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਸੀ। ਪੁਲਿਸ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਵਿਖੇ ਡੀਜੀਪੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨਲਿਨ ਪ੍ਰਭਾਤ ਅਤੇ ਸਮੂਹ ਰੈਂਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਛੜੇ ਜਨਰਲ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮਿੰਟ ਦਾ ਮੌਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਬਕਾ ਸੀਨੀਅਰ ਪੁਲਿਸ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਸਰਦਾਰ ਖਾਨ ਨੇ ਬੜੀ ਭਾਵੁਕਤਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ: “ਡਾ. ਬੀ.ਐਸ. ਬੇਦੀ ਸਾਹਿਬ ਵਰਗੇ ਅਫਸਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਰਦੇ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਹਿੰਮਤ, ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰਾਹੀਂ ਜਿਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।” ਡਾ. ਬੀ.ਐਸ. ਬੇਦੀ ਨਿਡਰ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ, ਸਾਫ਼ ਦਿਲ ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰ ਪੁਲਿਸਿੰਗ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਜਿਸਨੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲੋਂ ਫਰਜ਼ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤ ਨਾਲੋਂ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਇੱਕ ਅਸਾਧਾਰਨ ਜੀਵਨ ਜੀਵਿਆ ਤਾਂ ਜੋ ਦੂਜੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਰਹਿ ਸਕਣ।
ਹੋਰ ਖਬਰਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਲਿੰਕ ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ : https://wishavwarta.in/
