ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਮਿਆਂਮਾਰ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ‘ਤੇ ਕੀਤੀ ਚਰਚਾ
ਗੁਹਾਟੀ, 8 ਅਕਤੂਬਰ (ਵਿਸ਼ਵ ਵਾਰਤਾ): ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਮਿਆਂਮਾਰ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਹੋਈ ਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ ਮੀਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਸਹਿਮਤ ਹੋਈਆਂ ਦੁਵੱਲੀਆਂ ਰੱਖਿਆ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ‘ਤੇ ਹੋਈ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨਵੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ।
ਇਹ ਚਰਚਾ ਤੀਜੀ ਭਾਰਤ-ਮਿਆਂਮਾਰ ਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ ਮੀਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਰੱਖਿਆ ਸਕੱਤਰ ਰਾਜੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਲਾਂ ਦੇ ਸਿਖਲਾਈ ਮੁਖੀ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਪਿਆਏ ਸੋਨ ਲਿਨ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਭੂਚਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ‘ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਬ੍ਰਹਮਾ’ ਰਾਹੀਂ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਗੁਆਂਢੀ ਅਤੇ ‘ਪਹਿਲੇ ਜਵਾਬਦੇਹ’ (first responder) ਵਜੋਂ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਸਮਰਥਨ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ।
ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ (MoD) ਦੇ ਜਨਤਕ ਸੰਪਰਕ ਅਧਿਕਾਰੀ (PRO) ਅਤੇ ਬੁਲਾਰੇ ਨੇ ‘X’ (ਟਵਿੱਟਰ) ‘ਤੇ ਪੋਸਟ ਕੀਤਾ, “ਤੀਜੀ ਭਾਰਤ-ਮਿਆਂਮਾਰ ਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ ਮੀਟਿੰਗ 7 ਅਕਤੂਬਰ 2026 ਨੂੰ ਗੁਹਾਟੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਰੱਖਿਆ ਸਕੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਜੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਲਾਂ ਦੇ ਸਿਖਲਾਈ ਮੁਖੀ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਪਿਆਏ ਸੋਨ ਲਿਨ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ 2025 ਵਿੱਚ ਯੰਗੂਨ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਪਿਛਲੀ ਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ ਮੀਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਸਹਿਮਤ ਹੋਈਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੁਵੱਲੀਆਂ ਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ‘ਤੇ ਹੋਈ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ।”
ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, “ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਪਸੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਚੱਲ ਰਹੇ ਦੁਵੱਲੇ ਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨਵੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕੀਤਾ। ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿੱਚ ਆਏ ਭਿਆਨਕ ਭੂਚਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ‘ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਬ੍ਰਹਮਾ’ ਰਾਹੀਂ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਗੁਆਂਢੀ ਅਤੇ ‘ਪਹਿਲੇ ਜਵਾਬਦੇਹ’ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਸਮਰਥਨ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਮਿਆਂਮਾਰ ਧਿਰ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।”
ਮਈ ਵਿੱਚ, ਤਤਕਾਲੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਮੁਖੀ (CNS) ਐਡਮਿਰਲ ਦਿਨੇਸ਼ ਕੇ. ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ ਨੇ ਨੇਪੀਤਾਵ ਵਿੱਚ ਮਿਆਂਮਾਰ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਐਡਮਿਰਲ ਹਟੀਨ ਵਿਨ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਧ ਰਹੇ ਦੁਵੱਲੇ ਸਬੰਧਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪਹਿਲੂਆਂ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ। ਗੱਲਬਾਤ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ‘ਤੇ ਵੀ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ “ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ, ਐਡਮਿਰਲ ਦਿਨੇਸ਼ ਕੇ. ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ (CNS) ਨੇ 4 ਮਈ ਨੂੰ ਨੇਪੀਡੌ (Nay Pyi Taw) ਵਿਖੇ ਮਿਆਂਮਾਰ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਐਡਮਿਰਲ ਹਟੀਨ ਵਿਨ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਪਹੁੰਚਣ ‘ਤੇ, ਮਿਆਂਮਾਰ ਜਲ ਸੈਨਾ ਵੱਲੋਂ CNS ਦਾ ਰਸਮੀ ‘ਗਾਰਡ ਆਫ਼ ਆਨਰ’ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਮੁਲਾਕਾਤ ਜਲ ਸੈਨਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਡੂੰਘੇ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾਡੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੜਾਅ ਹੈ,” ਭਾਰਤੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਨੇ ‘ਐਕਸ’ (X) ‘ਤੇ ਪੋਸਟ ਕੀਤਾ।
“ਦੋਵਾਂ ਮੁਖੀਆਂ ਨੇ ਭਾਰਤ-ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੇ ਵਧਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਜਲ ਸੈਨਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਸੀ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ, ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ, ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਸਿਖਲਾਈ ਟੀਮਾਂ (MTTs), ਹਾਈਡਰੋਗ੍ਰਾਫੀ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਤਾਲਮੇਲ (interoperability) ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਸਾਂਝੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਅਸਮਿਤ (asymmetric) ਖਤਰਿਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਸਾਂਝੇ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ‘ਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ ਗਿਆ,” ਬੁਲਾਰੇ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ।
ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ, ਐਡਮਿਰਲ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ ਨੇ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਜਨਰਲ ਹਤੁਨ ਔਂਗ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੁਵੱਲੇ ਸਬੰਧਾਂ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪਹਿਲੂਆਂ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ।
“ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਐਡਮਿਰਲ ਦਿਨੇਸ਼ ਕੇ. ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ (CNS) ਨੇ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਜਨਰਲ ਹਤੁਨ ਔਂਗ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ। ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਦੁਵੱਲੇ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਤਰਜੀਹਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਖੇਤਰੀ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ-ਮਿਆਂਮਾਰ ਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਰਣਨੀਤਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਵੀ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ,” ਭਾਰਤੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਨੇ ‘ਐਕਸ’ ‘ਤੇ ਪੋਸਟ ਕੀਤਾ।
“ਇਸ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਦੁਵੱਲੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਹੋਰ ਰਾਹਾਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਜੋ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਧ ਰਹੀ ਰਣਨੀਤਕ ਸਾਂਝ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ,” ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।
ਐਡਮਿਰਲ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ ਨੇ ਮਿਆਂਮਾਰ ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਕਮਾਂਡ ਦੇ ਮੁਖੀ ਰੀਅਰ ਐਡਮਿਰਲ ਔਂਗ ਔਂਗ ਨਾਇੰਗ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਕਮਾਂਡ ਦੇ ਮੁਖੀ ਰੀਅਰ ਐਡਮਿਰਲ ਖੁਨ ਔਂ “ਨੇਵਲ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਕਮਾਂਡ ਵਿਖੇ, ਸੀਐਨਐਸ ਨੂੰ ਮਿਆਂਮਾਰ ਨੇਵੀ ਦੇ ਸਿਖਲਾਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਨੇਵੀ ਫੌਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੋਬਾਈਲ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਟੀਮ ਐਮਟੀਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਪ੍ਰਤੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੀਐਨਐਸ ਨੇ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਦੇ ਵਿਜ਼ਨ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਗੋਲ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੌਂਪਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੰਟੇਨਰਾਈਜ਼ਡ ਸਮਾਲ ਆਰਮਜ਼ ਸਿਮੂਲੇਟਰ ਅਤੇ ਰਿਜਿਡ ਇਨਫਲੇਟੇਬਲ ਬੋਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ,” ਬੁਲਾਰੇ ਨੇ X ‘ਤੇ ਪੋਸਟ ਕੀਤਾ।
