HEALTH & MEDICINE : ਸਰਦੀਆਂ, ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਬਦਲਦੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਕਾਰਨ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਆਟੋਇਮਿਊਨ ਬਿਮਾਰੀਆਂ
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 15 ਜਨਵਰੀ (ਵਿਸ਼ਵ ਵਾਰਤਾ) HEALTH & MEDICINE : ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ (ਏਮਜ਼) ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇੱਕ ਮਾਹਰ ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਆਟੋਇਮਿਊਨ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ( autoimmune diseases)ਦਾ ਪ੍ਰਚਲਨ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸਰਦੀਆਂ ਦਾ ਮੌਸਮ, ਉੱਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਵਿਗਾੜ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਡਾ. ਉਮਾ ਕੁਮਾਰ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਰਾਇਮੈਟੋਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਏਮਜ਼ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਆਟੋਇਮਿਊਨ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਇੱਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਅੰਗ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਗਤ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੀਮਤ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਅੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪੈਨਕ੍ਰੀਅਸ, ਪ੍ਰਣਾਲੀਗਤ ਸਥਿਤੀਆਂ ਕਈ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਇਮੇਟਾਇਡ ਗਠੀਏ, ਪ੍ਰਣਾਲੀਗਤ ਲੂਪਸ ਏਰੀਥੀਮੇਟੋਸਸ, ਸਕਲੇਰੋਡਰਮਾ, ਸਜੋਗਰੇਨ ਸਿੰਡਰੋਮ, ਆਈਜੀਜੀ4-ਸਬੰਧਤ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 60 ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ।
ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ “These diseases can occur at any age but are more common in women of reproductive age. X ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ ‘ਤੇ ਮਾਦਾ ਹਾਰਮੋਨ ਅਤੇ ਇਮਿਊਨ-ਸਬੰਧਤ ਜੀਨ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਾਦਾ-ਮਰਦ ਅਨੁਪਾਤ ਉੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੀਨੋਪੌਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਗਭਗ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,” । ਕਿਸ਼ੋਰ ਅਵਸਥਾ ਅਤੇ ਜਵਾਨੀ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਅਨੁਪਾਤ 9:1 ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1:1 ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਔਰਤਾਂ 70 ਜਾਂ 60 ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
“ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸਮਾਜਿਕ ਗਲਤ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਖ਼ਾਨਦਾਨੀ ਜਾਂ ਛੂਤਕਾਰੀ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਗਲਤ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਚੁੱਪਚਾਪ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੁੱਦੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ,” ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ।
ਮਾਹਰ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਛਣ ਅਕਸਰ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ “ਠੰਡੇ ਤਾਪਮਾਨ, ਘੱਟ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੇ ਦਬਾਅ, ਵਧੀ ਹੋਈ ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਕਠੋਰਤਾ, ਘੱਟ ਧੁੱਪ, ਵਿਟਾਮਿਨ ਡੀ ਦੀ ਕਮੀ, ਭਾਰ ਵਧਣਾ, ਘੱਟ ਮੂਡ, ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ, ਅਤੇ ਵਾਇਰਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਉੱਚ ਦਰ ਦੇ ਕਾਰਨ”।
ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਟਰਿੱਗਰ ਹੈ। ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੇ ਉੱਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਪੱਧਰਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵਿਅਸਤ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੋਜਸ਼ ਦੇ ਮਾਰਕਰ, ਆਕਸੀਡੇਟਿਵ ਤਣਾਅ, ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਆਟੋਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਆਟੋਇਮਿਊਨ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਬੂਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣੀ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਮਾੜੀ ਨੀਂਦ ਵੀ ਸੋਜਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨੂੰ ਵਿਗੜਦੀ ਹੈ। ਰਾਤ ਦੀ ਸ਼ਿਫਟ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਜੋਖਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੋਵਿਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਟੋਇਮਿਊਨ ਅਤੇ ਸੋਜਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਕਾਰਕਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਮਰਥਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਵੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਗੈਰ-ਸਿਹਤਮੰਦ ਭੋਜਨ ਆਦਤਾਂ, ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ, ਤੰਬਾਕੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਅਤੇ ਮੋਟਾਪਾ ਸਾਰੇ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਮੋਟਾਪਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਸੋਜਸ਼ ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ ਜੋ ਆਟੋਇਮਿਊਨਟੀ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਹੈ ਸੁਧਾਰੀ ਗਈ ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰਾਂ, ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ। ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਇਹਨਾਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵਧੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਟੋਇਮਿਊਨ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜੀਵਨ ਭਰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ੂਗਰ ਜਾਂ ਹਾਈਪਰਟੈਨਸ਼ਨ। “ਕੋਈ ਇੱਕ ਵੀ ਲੱਛਣ ਜਾਂ ਟੈਸਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦਾ ਨਿਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਲੱਛਣ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਥਕਾਵਟ, ਬੁਖਾਰ, ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਚਮੜੀ ਦੇ ਧੱਫੜ, ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਝੜਨਾ, ਅੱਖਾਂ ਜਾਂ ਮੂੰਹ ਦੀ ਖੁਸ਼ਕੀ, ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ, ਤੰਤੂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਲੱਛਣ, ਜਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਆਟੋਐਂਟੀਬਾਡੀਜ਼ ਸਿਹਤਮੰਦ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਡਾਕਟਰੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਟੈਸਟ ਕਰਨਾ ਗੁੰਮਰਾਹਕੁੰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ,” ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ।
ਮਾਹਰ ਨੇ ਡਾਕਟਰੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਟੀਰੌਇਡ ਅਤੇ ਦਰਦ ਨਿਵਾਰਕ ਲੈਣ ਵਿਰੁੱਧ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਆਟੋਇਮਿਊਨ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹਨ।
“ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਲੋੜੀਂਦੀ ਨੀਂਦ, ਤਣਾਅ ਨਿਯੰਤਰਣ, ਨਿਯਮਤ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ, ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਛੱਡਣਾ, ਅਤੇ ਭਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਭੜਕਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ,” ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਟੋਇਮਿਊਨ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਜਸ਼ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਯੋਗਾ ਦੇ ਲਾਭ ਨੂੰ ਵੀ ਨੋਟ ਕੀਤਾ।
ਹੋਰ ਖਬਰਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਲਿੰਕ ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ : https://wishavwarta.in/
