From solidarity to strategy : ਭਾਰਤ-ਅਫਰੀਕਾ ਸਬੰਧ ਨਵੇਂ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 23 ਫਰਵਰੀ (ਵਿਸ਼ਵ ਵਾਰਤਾ) ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਚਿੰਤਨ ਰਿਸਰਚ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ (ਸੀਆਰਐਫ) ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਡੈਲੀਗੇਟਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ,ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਕਤੀ ਢਾਂਚੇ ਢਾਂਚਾਗਤ ਪੁਨਰਗਠਨ ਤੋਂ ਗੁਜ਼ਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਭਾਰਤ-ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਤਿਹਾਸਕ ਏਕਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਬਰਾਬਰੀ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਧਰੁਵੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਭਾਈਵਾਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ, ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਸਕੱਤਰ (ਆਰਥਿਕ ਸਬੰਧ), ਸੁਧਾਕਰ ਡੈਲੇਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਜਿਸ ਅਸ਼ਾਂਤ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਸਪਲਾਈ ਚੇਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਊਰਜਾ ਤਬਦੀਲੀ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ-ਦੱਖਣ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ।”
ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਕੂਟਨੀਤੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਦੱਖਣ ਸਹਿਯੋਗ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਅਫਰੀਕਾ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀਤਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਬੋਧਨ ਵਿੱਚ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੇ ਭਾਰਤੀ ਕੂਟਨੀਤਕ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਭਾਰਤ-ਅਫਰੀਕਾ ਏਕਤਾ ਭਾਰਤ ਦੇ “ਵਸੁਧੈਵ ਕੁਟੁੰਬਕਮ (ਦੁਨੀਆ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ)” ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ।
“ਬਦਲਦੇ ਹੋਏ ਗਲੋਬਲ ਆਰਡਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ-ਅਫਰੀਕਾ ਭਾਈਵਾਲੀ” ਥੀਮ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦਿਨ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਕਾਨਫਰੰਸ CRF ਦੁਆਰਾ USANAS ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, ਉਦੈਪੁਰ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲ ਰਹੇ ਗਲੋਬਲ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰਤ-ਅਫਰੀਕਾ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੇ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਰਹੇ ਰੂਪਾਂ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਜਦੂਤਾਂ, ਸੀਨੀਅਰ ਡਿਪਲੋਮੈਟਾਂ, ਨੀਤੀ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ।
ਪੈਨਲਿਸਟਾਂ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਭਾਰਤ-ਅਫਰੀਕਾ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ, ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖਣਿਜਾਂ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਕਾਰਵਾਈ ਵਰਗੇ ਨਵੇਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਪਾਰ, ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਵਰਗੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਡੈਲੀਗੇਟਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, CRF ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰ ਪ੍ਰਿਯਦਰਸ਼ੀ, ਅਤੇ USANAS ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਸੀਈਓ, ਡਾ. ਅਭਿਨਵ ਪੰਡਯਾ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਭਾਰਤ-ਅਫਰੀਕਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ। ਗਲੋਬਲ ਆਰਡਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਖੰਡਨ ਵਪਾਰ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤ-ਅਫਰੀਕਾ ਭਾਈਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਏਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ-ਅਫਰੀਕਾ ਭਾਈਵਾਲੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਹਿਲੂਆਂ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ-ਦੱਖਣੀ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਗਲੋਬਲ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।
ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੌਰਾਨ, ਪੈਨਲਿਸਟਾਂ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਵਪਾਰ, ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ-ਅਫਰੀਕਾ ਭਾਈਵਾਲੀ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੌਕੇ ਅਤੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ 2024-25 ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ $100 ਬਿਲੀਅਨ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ 2030 ਤੱਕ $200 ਬਿਲੀਅਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਅਫਰੀਕਾ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਇਕਜੁੱਟਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਹਾਈ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ G20 ਅਤੇ BRICS ਸ਼ੇਰਪਾ ਅਨਿਲ ਸੂਕਲਾਲ ਨੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਵੀਨਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਚੌਥੇ ਭਾਰਤ-ਅਫਰੀਕਾ ਫੋਰਮ ਸੰਮੇਲਨ (IAFS) ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਅਫਰੀਕੀ ਮਹਾਂਦੀਪੀ ਮੁਕਤ ਵਪਾਰ ਖੇਤਰ (AfCFTA) ਦੀ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਅਫਰੀਕਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਠੋਸ ਬਲੂਪ੍ਰਿੰਟ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਭਾਰਤ-ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਉਦਯੋਗੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਤ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਰਾਜਦੂਤ ਅਨਿਲ ਵਧਾਵਾ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ-ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਸਹਿਯੋਗ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਪਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਬਦਲਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸਹਿ-ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਡਿਜੀਟਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਨੂੰ ਸਹਿ-ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਸੀ।
ਕਾਨਫਰੰਸ ਨੇ ਸਮਕਾਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੇ ਅੰਦਰ ਭਾਰਤ-ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨੈਵੀਗੇਟ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਵੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੁਰਕੀਨਾ ਫਾਸੋ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ, ਡਾ. ਡਿਜ਼ਾਇਰ ਬੋਨੀਫੇਸ ਸੋਮ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੁਰਕੀਨਾ ਫਾਸੋ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਉਭਾਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ-ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਸਹਿਯੋਗ ਕਿਵੇਂ ਆਪਸੀ ਲਾਭਦਾਇਕ, ਜਿੱਤ-ਜਿੱਤ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਭਾਰਤ-ਅਫਰੀਕਾ ਭਾਈਵਾਲੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੀ20 ਵਿੱਚ ਅਫਰੀਕੀ ਯੂਨੀਅਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਭਾਰਤ-ਅਫਰੀਕਾ ਭਾਈਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਣਨੀਤਕ ਕਨਵਰਜੈਂਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਅਧੀਨ।
