Election Commission of India: SIR ਅਤੇ SSR ’ਚ ਕੀ ਹੈ ਫ਼ਰਕ ? ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਪਈ ਲੋੜ, ਵੋਟਰਾਂ ’ਤੇ ਕੀ ਪਵੇਗਾ ਅਸਰ ?
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 28 ਅਕਤੂਬਰ (ਵਿਸ਼ਵ ਵਾਰਤਾ): ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀਆਂ ਦੀ ਸੁਧਾਈ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗਹਿਰੀ ਸਮੀਖਿਆ (SIR) ਅਤੇ ਸੰਖੇਪ ਸੁਧਾਈ (SSR) ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਫ਼ਰਕ ਹੈ। SSR ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਨਵੇਂ ਯੋਗ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਸੋਧਾਂ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ SIR ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਘਰ-ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਤਸਦੀਕ, ਵੋਟਰਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦੀ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਡਾਟਾ ਦਾ ਆਡਿਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
SSR ਕੀ ਹੈ ?
ਸੰਖੇਪ ਸੁਧਾਈ (Special Summary Revision—SSR) ਦੌਰਾਨ ਮੌਜੂਦਾ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਜਿੱਥੇ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਹਿਤ ਯੋਗ ਨਵੇਂ ਵੋਟਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਜੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅਯੋਗ ਜਾਂ ਮ੍ਰਿਤਕ ਵੋਟਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਟਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਮ, ਪਤਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵੇਰਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀਆਂ ਠੀਕ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵੋਟਰ ਦਾ ਨਾਮ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਸਹੀ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਨਵਾਂ ਫਾਰਮ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। SSR ਦੌਰਾਨ ਨਾਗਰਿਕ ਦਾਅਵੇ ਅਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਦਰਜ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਆਨਲਾਈਨ ਜਾਂ ਆਫ਼ਲਾਈਨ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਪਡੇਟ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
SIR ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ ?
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗਹਿਰੀ ਸਮੀਖਿਆ (Special Intensive Revision—SIR) ਤਹਿਤ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੂਥ ਲੈਵਲ ਅਫ਼ਸਰ (BLO) ਘਰ-ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਵੋਟਰਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦੀ ਤਸਦੀਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਜਾਂਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਰਜ ਵੋਟਰ ਸਬੰਧਤ ਪਤੇ ’ਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰਹਿ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। SSR ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵੋਟਰ ਵੱਲੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਪਡੇਟ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਪਹਿਲ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ SIR ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਵੀ ਤਸਦੀਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਜਾਂਚ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵੋਟਰਾਂ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ ?
ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵੋਟਰ ਆਪਣਾ ਘਰ ਬਦਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ SSR ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਫਾਰਮ ਭਰ ਕੇ ਆਪਣਾ ਨਵਾਂ ਪਤਾ ਦਰਜ ਕਰਵਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। SIR ਦੌਰਾਨ BLO ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਇਹ ਵੀ ਤਸਦੀਕ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੋਟਰ ਉੱਥੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਸਹੀ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਚੈੱਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਤਾ, ਨਾਮ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵੇਰਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਲਤੀ ਹੋਣ ’ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਰਾਹੀਂ ਸੋਧ ਕਰਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ SIR ਲਈ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਫਾਰਮ ਜਾਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਮੰਗੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਹੋਰ ਖਬਰਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਲਿੰਕ ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ : https://wishavwarta.in/
