ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਾ ਘੁਟਾਲਾ ਮਾਮਲੇ ‘ਚ ਈਡੀ ਨੇ ਭਾਰਤ ਭਰ ‘ਚ 14 ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਕੀਤੀ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ; 1 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਨਕਦੀ ਜ਼ਬਤ
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ/ਇਲਾਹਾਬਾਦ, 4 ਸਤੰਬਰ (ਵਿਸ਼ਵ ਵਾਰਤਾ) ਇਨਫੋਰਸਮੈਂਟ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ (ਈਡੀ) ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਸਬ-ਜ਼ੋਨਲ ਦਫ਼ਤਰ ਨੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਮਨੀ ਲਾਂਡਰਿੰਗ ਰੋਕਥਾਮ ਐਕਟ (ਪੀਐਮਐਲਏ), 2002 ਦੇ ਤਹਿਤ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ-ਐਨਸੀਆਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ 14 ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਤਲਾਸ਼ੀ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ।
ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਧੋਖਾਧੜੀ ਵਾਲੇ ਟੋਲ ਵਸੂਲੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ “ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਾ ਘੁਟਾਲੇ” ਦੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਜਾਂਚ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਈਡੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ ਦੇ ਅਟਰੈਲਾ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਾ ‘ਤੇ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੇ ਅਭਿਆਸਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਐਫਆਈਆਰ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਜਨਵਰੀ 2025 ਵਿੱਚ, ਰਾਜ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਅਟਰੈਲਾ ਸ਼ਿਵ ਗੁਲਾਮ ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਾ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਹਨਾਂ ਤੋਂ ਟੋਲ ਵਸੂਲਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕੋਈ FASTag ਜਾਂ ਲੋੜੀਂਦਾ ਬਕਾਇਆ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਇਸ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਐਪ ਨੇ ਜਾਅਲੀ ਰਸੀਦਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਅ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (NHAI) ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਿਸਟਮ ਤੋਂ ਉਗਰਾਹੀ ਨੂੰ ਛੁਪਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਥਾਰਟੀ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਮਾਲੀਆ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ।
ED ਜਾਂਚਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਦੋ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ – ‘Mobdata’ ਅਤੇ ‘Any’ – ਨੂੰ ਗੈਰ-FASTag ਵਾਹਨਾਂ ਤੋਂ ਟੋਲ ਉਗਰਾਹੀ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਵਿਕਸਤ ਅਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਹਨਾਂ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਉਗਰਾਹੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਪੋਰਟਲ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਡਿਜੀਟਲ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਦੀ ਫੋਰੈਂਸਿਕ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਲਗਭਗ 100 ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਿਆਂ ‘ਤੇ ਇਹੀ ਵਿਧੀ ਵਰਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਡਿਜੀਟਲ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਤੋਂ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਟੋਲ ਰਸੀਦਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦੀਆਂ ਦਿਖਾਈਆਂ ਗਈਆਂ।
ਹੋਰ ਜਾਂਚ ਨੇ NHAI ਦੁਆਰਾ ਇਹਨਾਂ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸੌਂਪੇ ਗਏ ਵਿਚੋਲਿਆਂ ਅਤੇ ਟੋਲ ਉਗਰਾਹੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ।
ਟੋਲ ਪਲਾਜ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਤਲਾਸ਼ੀ ਦੌਰਾਨ, ED ਨੇ ਖਾਤੇ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਵਿੱਤੀ ਰਿਕਾਰਡ, ਬੈਂਕ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 1.03 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਨਕਦੀ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੀ। ਅੱਠ ਬੈਂਕ ਲਾਕਰਾਂ ਨੂੰ ਫ੍ਰੀਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਟੋਲ-ਵਾਰ ਉਗਰਾਹੀ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ, ਗੈਰ-ਫਾਸਟੈਗ ਉਗਰਾਹੀ, ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ, ਵਿੱਤੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਅਤੇ ਸ਼ੱਕੀ ਸੰਚਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਅਪਰਾਧਕ ਸਮੱਗਰੀ ਵੀ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਕਦੀ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਸਬੂਤਾਂ ਦੀ ਵਸੂਲੀ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਟੋਲ ਉਗਰਾਹੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਰਾਹੀਂ ਜਨਤਕ ਮਾਲੀਏ ਦੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਭਟਕਾਉਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਘੁਟਾਲੇ ਦੇ ਮਨੀ-ਲਾਂਡਰਿੰਗ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੀ ਹੋਰ ਜਾਂਚ ਜਾਰੀ ਹੈ।
