ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 4 ਨਵੰਬਰ (ਵਿਸ਼ਵ ਵਾਰਤਾ) – ਇਨਫੋਰਸਮੈਂਟ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ (ED) ਨੇ ਦਿੱਲੀ-NCR, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 10 ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਤਲਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਜ਼ਬਤੀ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਮਨੀ ਲਾਂਡਰਿੰਗ ਦੀ ਉਸ ਜਾਂਚ ਦੇ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਸਥਿਤ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ‘ਦਿ ਠੇਕਾ’ (The Theka) ਰਾਹੀਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਕਥਿਤ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਖਰੀਦੋ-ਫਰੋਖਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ED ਦੇ ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਜ਼ੋਨਲ ਦਫ਼ਤਰ ਵੱਲੋਂ ਮੰਗਲਵਾਰ ਅਤੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ PMLA (ਮਨੀ ਲਾਂਡਰਿੰਗ ਰੋਕੂ ਕਾਨੂੰਨ) ਤਹਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਸ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ‘ਦਿ ਠੇਕਾ’ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਸਪਲਾਇਰਾਂ, ਟਰਾਂਸਪੋਰਟਰਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਸ਼ਰਾਬ ਸਿੰਡੀਕੇਟ (ਗਰੋਹ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ED ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਜਾਂਚ ਹਰਿਆਣਾ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ FIRs ਅਤੇ ਚਾਰਜਸ਼ੀਟਾਂ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਿਕਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਕਸਟਮ ਡਿਊਟੀ ਤੇ ਰਾਜ ਆਬਕਾਰੀ ਟੈਕਸਾਂ (state excise taxes) ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ‘ਬੌਂਡ-ਟੂ-ਬੌਂਡ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ’ (bond-to-bond transfer) ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਆਬਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ 9 ਦਸੰਬਰ, 2025 ਨੂੰ ‘ਦਿ ਠੇਕਾ’ ਤੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀਆਂ 3,921 ਪੇਟੀਆਂ ਅਤੇ 176 ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੋਤਲਾਂ ‘ਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਲੋਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ‘ਟਰੈਕ ਐਂਡ ਟਰੇਸ’ (Track & Trace) ਸਟ੍ਰਿਪਾਂ ਗਾਇਬ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨਕਲੀ ਸ਼ਰਾਬ ਵੇਚਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਹੇਠ ਇਸ ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਹੋਰ FIR ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ED ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਨੇ ‘ਬੌਂਡ-ਟੂ-ਬੌਂਡ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ’ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਗਲਤ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਇਆ। ਇਹ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਕਸਟਮ ਅਤੇ ਆਬਕਾਰੀ ਡਿਊਟੀ ਦਾ ਤੁਰੰਤ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਰਾਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦਰਾਮਦ ਕੀਤੀ ਸ਼ਰਾਬ ਨੂੰ ਲਿਜਾਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦੇਣ ਲਈ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਗੋਆ/ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਕਸਟਮ ਲਾਇਸੰਸ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸ਼ਰਾਬ ਗੋਆ ਜਾਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ‘ਬੌਂਡਡ ਵੇਅਰਹਾਊਸਾਂ’ (ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠਲੇ ਗੋਦਾਮਾਂ) ਵਿੱਚ ਭੇਜੀ ਜਾਣੀ ਸੀ, ਪਰ ਜਾਂਚਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਟਰਾਂਸਪ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ‘ਟਰੇਸ ਸਟ੍ਰਿਪਾਂ’ (trace strips) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਜੂਨ ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ 2025 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀਆਂ ਇੱਕ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਤਲਾਂ ਮੰਗਵਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵੇਚੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਈ.ਡੀ. (ED) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਰਾਹੀਂ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਿਕਰੀ ‘ਤੇ 20-25 ਫੀਸਦੀ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਕਮਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਰਕਮ 10 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਤਲਾਸ਼ੀ ਦੌਰਾਨ, ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਤਰਾਜ਼ਯੋਗ ਦਸਤਾਵੇਜ਼, ਕਸਟਮ ਬਾਂਡ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਤਹਿਤ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਖਰੀਦ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਡਿਜੀਟਲ ਰਿਕਾਰਡ, ਅਤੇ 11 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਨਕਦੀ ਬਰਾਮਦ ਕਰਕੇ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੀ।
ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਅਗਲੇਰੀ ਜਾਂਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ।
