ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 4 ਨਵੰਬਰ (ਵਿਸ਼ਵ ਵਾਰਤਾ) – ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੀ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ‘ਬਹੁਤ ਖਰਾਬ’ (very poor) ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹੀ। ਸਵੇਰੇ 8 ਵਜੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸੂਚਕਾਂਕ (AQI) 377 ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਦਿੱਲੀ-NCR ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਠੰਡ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸੇ ਸੰਘਣੀ ਧੁੰਦ (ਸਮੌਗ) ਦੀ ਚਾਦਰ ਹੇਠ ਢਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ PM2.5 ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਰਿਹਾ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਸੀ; ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਗ ਅਤੇ ਜਹਾਂਗੀਰਪੁਰੀ ਵਿੱਚ AQI ਕ੍ਰਮਵਾਰ 456 ਅਤੇ 450 ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ‘ਗੰਭੀਰ’ (severe) ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁੰਡਕਾ ਅਤੇ IIT ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ AQI ਦਾ ਪੱਧਰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 436 ਅਤੇ 438 ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਦਿੱਲੀ ਦੇ 59 ਹਵਾ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 20 ਨੇ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ‘ਗੰਭੀਰ’ ਦੱਸੀ, ਜਦਕਿ 33 ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ‘ਬਹੁਤ ਖਰਾਬ’ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹੀ। ਬਾਕੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ‘ਖਰਾਬ’ (poor) ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਰਾਵਟ ਉਦੋਂ ਆਈ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸੋਮਵਾਰ, 2 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ‘ਗ੍ਰੇਡਡ ਰਿਸਪਾਂਸ ਐਕਸ਼ਨ ਪਲਾਨ’ (GRAP) ਦੇ ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ (Stage II) ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਔਸਤ AQI 324 ਸੀ, ਜੋ ਇਸ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ‘ਬਹੁਤ ਖਰਾਬ’ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੀ ਸੀ। ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਟਿਕਰੀ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ AQI 340, NSUT ਜਾਫਰਪੁਰ ਵਿੱਚ 383, ਨਜਫਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ 379, ਛਾਵਲਾ ਵਿੱਚ 302, NSIT ਦਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ 346, ਦਵਾਰਕਾ ਸੈਕਟਰ 8 ਵਿੱਚ 400, IGI ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ (T3) ‘ਤੇ 360, ਨਾਂਗਲੋਈ ਵਿੱਚ 361, ਕਰਾਲਾ ਵਿੱਚ 308, ਬਵਾਨਾ ਵਿੱਚ 411, ਬੁਰਾੜੀ ਵਿੱਚ 360, ਰੋਹਿਣੀ ਵਿੱਚ 436, ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਨੌਰਥ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ 416, ਆਰ.ਕੇ. ਪੁਰਮ ਵਿੱਚ 428, ਸਿਰੀ ਫੋਰਟ ਵਿੱਚ 419, ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ 411, ਸੋਨੀਆ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ 424, ਦਿੱਲੀ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (DTU) ਵਿੱਚ 435, ਵਿਵੇਕ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ 435, ਨਹਿਰੂ ਨਗਰ ਵਿੱਚ 339, ਵਸੁੰਧਰਾ ਐਨਕਲੇਵ ਵਿੱਚ 333 ਅਤੇ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਸਪੋਰਟਸ ਕੰਪਲੈਕਸ ਵਿੱਚ 390 AQI ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਦਿੱਲੀ ਲਈ ‘ਏਅਰ ਕੁਆਲਿਟੀ ਅਰਲੀ ਵਾਰਨਿੰਗ ਸਿਸਟਮ’ (ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ) ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ, 6 ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ ‘ਬਹੁਤ ਖਰਾਬ’ (very poor) ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
ਦੀਵਾਲੀ ਨੇੜੇ ਆਉਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ (NCR) ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿਗੜਨ ਕਾਰਨ, ‘ਕਮਿਸ਼ਨ ਫਾਰ ਏਅਰ ਕੁਆਲਿਟੀ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ’ (CAQM) ਨੇ ਪੂਰੇ NCR ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ GRAP (ਗ੍ਰੇਡਡ ਰਿਸਪਾਂਸ ਐਕਸ਼ਨ ਪਲਾਨ) ਦੇ ਪੜਾਅ-II (Stage II) ਦੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, 21 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ GRAP ਦਾ ਪੜਾਅ-I ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਦਿੱਲੀ ਦਾ AQI 244 ਸੀ। ਪੜਾਅ-I ਦੇ ਉਪਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ, ‘ਪੋਲਿਊਸ਼ਨ ਅੰਡਰ ਕੰਟਰੋਲ’ (PUC) ਸਰਟੀਫਿਕੇਟਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨਾ, 10 ਸਾਲ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਡੀਜ਼ਲ ਵਾਹਨਾਂ ਅਤੇ 15 ਸਾਲ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਪੈਟਰੋਲ ਵਾਹਨਾਂ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣਾ, ਅਤੇ ਸੜਕ ਕਿਨਾਰੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਵਪਾਰਕ ਤੰਦੂਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲੇ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ‘ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਪਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਡੀਜ਼ਲ ਜਨਰੇਟਰ ਸੈੱਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
