ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਯੁਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪੇਟੈਂਟ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਅੱਠ ਗੁਣਾ ਵਾਧਾ
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 19 ਅਕਤੂਬਰ (ਵਿਸ਼ਵ ਵਾਰਤਾ) ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਆਯੁਸ਼ (Ayush) ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਸੰਪੱਤੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਗੁਣਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2015 (FY15) ਤੋਂ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2026 (FY26) ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, 4,077 ਪੇਟੈਂਟ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਦਾਖਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ 711 ਪੇਟੈਂਟ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਵਣਜ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ‘ਕੰਟਰੋਲਰ ਜਨਰਲ ਆਫ਼ ਪੇਟੈਂਟਸ, ਡਿਜ਼ਾਈਨਜ਼ ਐਂਡ ਟ੍ਰੇਡਮਾਰਕਸ’ (DPIIT) ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਲਾਨਾ ਦਾਖਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ 63 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ 590 ਹੋ ਗਈ, ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ 836.5 ਫੀਸਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਆਯੁਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਬਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੇਟੈਂਟ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2022-23 ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ (606) ਸੀ, ਜੋ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2023-24 ਵਿੱਚ ਘਟ ਕੇ 299 ਰਹਿ ਗਈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2026 ਤੱਕ ਸੁਧਰ ਕੇ 590 ਹੋ ਗਈ। ਸਾਲਾਨਾ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੇਟੈਂਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਿਣਤੀ 3 ਸੀ, ਜੋ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2024 ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਕੇ 204 ਹੋ ਗਈ।
ਕੁੱਲ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 2,113 (ਭਾਵ 51.9 ਫੀਸਦੀ) ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਬਿਨੈਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਾਖਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 398 ਪੇਟੈਂਟ ਮਿਲੇ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ 995 ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 88 ਪੇਟੈਂਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਬਿਨੈਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ 76.3 ਫੀਸਦੀ ਰਹੀ।
ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ 700 ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਦਾਖਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 176 ਪੇਟੈਂਟ ਮਿਲੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਛੋਟੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ (small entities) ਅਤੇ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਨੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 144 ਅਤੇ 125 ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਦਾਖਲ ਕੀਤੀਆਂ।
ਆਯੁਸ਼ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ, ਪ੍ਰਤਾਪਰਾਓ ਜਾਧਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਆਯੁਸ਼ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੇਟੈਂਟ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਇਹ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ, ਖੋਜ, ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਬੌਧਿਕ ਸੰਪੱਤੀ ‘ਤੇ ਵੱਧ ਰਹੇ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।”
ਆਯੁਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਸਕੱਤਰ, ਵੈਦਯ ਰਾਜੇਸ਼ ਕੋਟੇਚਾ ਨੇ ਕਿਹਾ “ਸਰਕਾਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਅਨੁਕੂਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਰਵਾਇਤੀ ਗਿਆਨ “ਪੇਟੈਂਟ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਸਤਾਰ ਆਯੁਸ਼ (Ayush) ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ ਦੇ ਵਧ ਰਹੇ ਆਧਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਅਕਤੀਆਂ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ, ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੀ ਵਧਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਹੌਸਲਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਖੋਜ ਨੂੰ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਹੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗੀ,”।
ਕੋਟੇਚਾ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੰਤਰਾਲਾ ਆਯੁਸ਼ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਸਬੂਤ ਜੁਟਾਉਣ, ਖੋਜ ਸਹਿਯੋਗ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇਗਾ।
