ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 13 ਨਵੰਬਰ (ਵਿਸ਼ਵ ਵਾਰਤਾ) – ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ‘ਗੰਭੀਰ’ (severe) ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਰਹੀ। ਸਵੇਰੇ 8:40 ਵਜੇ ਹਵਾ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸੂਚਕਾਂਕ (AQI) 419 ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਦਕਿ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਧੂੰਏਂ ਅਤੇ ਧੁੰਦ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਘਣੀ ਪਰਤ ਨਾਲ ਢਕੀ ਰਹੀ।
ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ (CPCB) ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਦਿੱਲੀ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ 58 ਹਵਾ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 33 ਕੇਂਦਰਾਂ ‘ਤੇ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ‘ਗੰਭੀਰ’ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਕਈ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਤਾਂ AQI ਦਾ ਪੱਧਰ 450 ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਪਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਬੁਰਾਰੀ ਵਿੱਚ AQI 398, ਕਰਾਲਾ ਵਿੱਚ 340, ਘੋਗਾ ਵਿੱਚ 365, ਨੰਗਲੋਈ ਵਿੱਚ 365, ਮੈਦਾਨ ਗੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ 367, ਟਿਕਰੀ ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ 402, ਘੁੰਮਣਹੇੜਾ ਵਿੱਚ 353, ਛਾਵਲਾ ਵਿੱਚ 425, NIH ਨਰੇਲਾ ਵਿੱਚ 445, ਤਾਲਕਟੋਰਾ ਗਾਰਡਨ ਵਿੱਚ 436, ਬਦਰਪੁਰ ਵਿੱਚ 403, ਆਇਆ ਨਗਰ ਵਿੱਚ 433, ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਗ ਵਿੱਚ 456, ਸ਼ਾਦੀਪੁਰ ਵਿੱਚ 385, ਸਿਰੀਫੋਰਟ ਵਿੱਚ 418, ਪੂਸਾ ਵਿੱਚ 469, ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ ਵਿੱਚ 479, ਬੁਰਾਰੀ ਕਰਾਸਿੰਗ ਵਿੱਚ 456, ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਨੌਰਥ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ 478, IIT ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ 488, ਮੁੰਡਕਾ ਵਿੱਚ 435, DTU ਵਿੱਚ 443, ਓਖਲਾ ਫੇਜ਼-2 ਵਿੱਚ 400, ਸੋਨੀਆ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ 409, ਬਵਾਨਾ ਵਿੱਚ 413 ਅਤੇ ਕੈਂਟੋਨਮੈਂਟ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 160 AQI ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਸਵੇਰੇ 8:05 ਵਜੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ CPCB ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਨੋਇਡਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਔਸਤ AQI 474 ਰਿਹਾ, ਜੋ ਕਿ ‘ਗੰਭੀਰ’ (severe) ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੈਪੀਟਲ ਰੀਜਨ (NCR) ਦੇ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ‘ਬਹੁਤ ਖਰਾਬ’ (very poor) ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ; ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਦਾ AQI 352, ਗਾਜ਼ੀਆਬਾਦ ਦਾ 369 ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਟਰ ਨੋਇਡਾ ਦਾ 351 ਰਿਹਾ।
CPCB ਦੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, 0 ਤੋਂ 50 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ AQI ਨੂੰ ‘ਚੰਗਾ’ (good), 51-100 ਨੂੰ ‘ਤਸੱਲੀਬਖਸ਼’ (satisfactory), 101-200 ਨੂੰ ‘ਦਰਮਿਆਨਾ’ (moderate), 201-300 ਨੂੰ ‘ਖਰਾਬ’ (poor), 301-400 ਨੂੰ ‘ਬਹੁਤ ਖਰਾਬ’ (very poor) ਅਤੇ 401-500 ਨੂੰ ‘ਗੰਭੀਰ’ (severe) ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, AQI.in ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ 100 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 86 ਸ਼ਹਿਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਭਾਰਤੀ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ (IMD) ਨੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ 16 ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ ‘ਬਹੁਤ ਖਰਾਬ’ (very poor) ਅਤੇ ‘ਗੰਭੀਰ’ (severe) ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਵਾ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਆਉਣ ਨਾਲ ਕੁਝ ਰਾਹਤ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਪੱਧਰ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਕਾਰਕ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਬਣਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਟਾਕਿਆਂ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨਾ, ਵਾਹਨਾਂ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ, ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ, ਹਵਾ ਦੀ ਘੱਟ ਰਫ਼ਤਾਰ, ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਤੇ ਕੋਲੇ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਬਿਜਲੀ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲਾ ਧੂੰਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਹਵਾ ਦੀ ਵਿਗੜਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ‘ਕਮਿਸ਼ਨ ਫਾਰ ਏਅਰ ਕੁਆਲਿਟੀ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ’ (CAQM) ਨੇ 6 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ (NCR) ਵਿੱਚ ‘ਗ੍ਰੇਡਡ ਰਿਸਪਾਂਸ ਐਕਸ਼ਨ ਪਲਾਨ’ (GRAP) ਦੇ ਤਹਿਤ ਤੀਜੇ ਪੜਾਅ (Stage III) ਦੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, 15 ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ 27 ਤੋਂ 30 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ 14 ਤੋਂ 17 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
