Genetic Cancer Risk: ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਨਾਂ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਕਿਉਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਡਰ ? ਅਧਿਐਨ ’ਚ 30% ਮਰੀਜ਼ਾਂ ’ਚ ਮਿਲੇ ਜੈਨੇਟਿਕ ਬਦਲਾਅ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 28 ਅਕਤੂਬਰ 2026 (ਵਿਸ਼ਵ ਵਾਰਤਾ): ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਨਾਂ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਚਿੰਤਾ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਡੀਕਲ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਅਤੇ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਲੈਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ’ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1,000 ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ 912 ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਜੈਨੇਟਿਕ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਰੀਬ 30 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਜੈਨੇਟਿਕ ਬਦਲਾਅ ਮਿਲੇ, ਜੋ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਵਿਰਾਸਤੀ ਖ਼ਤਰੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੈਂਸਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਜਾਂਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਦਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਹੋਣ ’ਤੇ ਕੀ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ?
ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਗਾਇਨੀਕੋਲੋਜੀਕਲ ਓਨਕੋਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਮੁਖੀ ਡਾ. ਨੇਹਾ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਅਧਿਐਨ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਪਛਾਣਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜੈਨੇਟਿਕ ਕਾਰਕਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ’ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੈਂਸਰ ਹੋਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਮਹਿੰਗੀ ਜੈਨੇਟਿਕ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕੈਂਸਰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਬਿਮਾਰੀ ਕਿਸ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਅਤੇ ਕੀ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਇਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਮਾਹਿਰ ਤੈਅ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੈਨੇਟਿਕ ਜਾਂਚ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਜਾਂ ਆਮ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ।
BRCA1 ਅਤੇ BRCA2 ਜੀਨ ਕਿਉਂ ਹਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ?
ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਛਾਤੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਮਾਹਿਰ ਡਾ. ਸ਼ਵੇਤਾ ਰਾਜ਼ਦਾਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕੁਝ ਜੈਨੇਟਿਕ ਬਦਲਾਅ ਛਾਤੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ BRCA1 ਅਤੇ BRCA2 ਜੀਨਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਬਦਲਾਅ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਛਾਤੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਛਾਤੀ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਈ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਛਾਤੀ ਅਤੇ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਜੈਨੇਟਿਕ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਵਾਉਣਾ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਪਰਿਵਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੈਡੀਕਲ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਜੈਨੇਟਿਕ ਕਾਊਂਸਲਿੰਗ ਜਾਂ ਜਾਂਚ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਜੀਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਮਿਲਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕੈਂਸਰ ਹੋਣਾ ਤੈਅ ਨਹੀਂ
ਡਾ. ਸ਼ਵੇਤਾ ਰਾਜ਼ਦਾਨ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੈਨੇਟਿਕ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬਦਲਾਅ ਮਿਲਣ ਦਾ ਇਹ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕੈਂਸਰ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਆਮ ਆਬਾਦੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜੈਨੇਟਿਕ ਜਾਂਚ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਬਦਲਾਅ, ਕੋਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਦਲਾਅ ਨਾ ਮਿਲਣਾ ਜਾਂ ਅਜਿਹਾ ਬਦਲਾਅ ਮਿਲਣਾ ਜਿਸ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਹਾਲੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਾ ਹੋਵੇ—ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਤੀਜੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਰਿਪੋਰਟ ਨੂੰ ਮਾਹਿਰ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਗਲੀ ਜਾਂਚ, ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮਹਿੰਗੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਡਰੋਂ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਨਾ ਟਾਲੋ
ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੈਨੇਟਿਕ ਜਾਂਚ ਦੀ ਲਾਗਤ ਕੁਝ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਹ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ ਜਾਂਚ ਦੀ ਲੋੜ, ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਉਪਲਬਧ ਵਿਕਲਪਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਗੰਢ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਅਸਧਾਰਨ ਤਬਦੀਲੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੋਣ ’ਤੇ ਵੀ ਉਮਰ, ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਕਿਸਮ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਕਰਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਰੱਖੋ ਧਿਆਨ
ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਉਮਰ ਬਾਰੇ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿਓ।
ਜੇਕਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਛਾਤੀ ਜਾਂ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਮਾਹਿਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰੋ।
ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਜਾਂਚਾਂ ਕਰਵਾਓ।
ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਸਧਾਰਨ ਲੱਛਣ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ।
ਜੈਨੇਟਿਕ ਜਾਂਚ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਤੈਅ ਨਾ ਕਰੋ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਹੋਣ ’ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਵਜ੍ਹਾ ਘਬਰਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਂਚ ਰਾਹੀਂ ਸੰਭਾਵੀ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਛਾਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਹੋਰ ਖਬਰਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਲਿੰਕ ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ : https://wishavwarta.in/
