ਗੁਜਰਾਤ ਦੀ ਫਾਰਮਾ ਇਕਾਈ ਵਿੱਚ ਰਿਐਕਟਰ ਧਮਾਕਾ: 5 ਦੀ ਮੌਤ, 6 ਜ਼ਖ਼ਮੀ
ਭਰੂਚ, 17 ਅਕਤੂਬਰ (ਵਿਸ਼ਵ ਵਾਰਤਾ) – ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਭਰੂਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਦੇਰ ਰਾਤ ਇੱਕ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਨਿਰਮਾਣ ਇਕਾਈ ਵਿੱਚ ‘ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨੇਸ਼ਨ’ (hydrogenation) ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ 15 ਕਿਲੋਲੀਟਰ ਦੇ ਰਿਐਕਟਰ ਵਿੱਚ ਧਮਾਕਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਪੰਜ ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਛੇ ਹੋਰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ। ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੌਰਾਨ ਮਿਥਾਈਲੀਨ ਡਾਈਕਲੋਰਾਈਡ (MDC) ਗੈਸ ਦੇ ਲੀਕ ਹੋਣ ਦੀ ਵੀ ਖ਼ਬਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਥਿਤੀ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਗਈ।
ਇਹ ਧਮਾਕਾ ਵਾਗਰਾ ਤਾਲੁਕਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ‘ਸੈਖਾ ਗੁਜਰਾਤ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨਿਗਮ’ (GIDC) ਅਸਟੇਟ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ‘ਸਿਨਜ਼ੀਲ ਫਾਰਮਾਕੇਮ’ (SynZeal Pharmachem) ਨਾਮਕ ਇਕਾਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਧਮਾਕਾ ਇੰਨਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਸੀ ਕਿ ਰਿਐਕਟਰ ਦੇ ਮਲਬੇ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਅਹਾਤੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾ ਡਿੱਗੇ, ਜਦਕਿ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੇ ਪੁਰਜ਼ੇ ਅਤੇ ਧਾਤ ਦੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਪੂਰੇ ਪਲਾਂਟ ਵਿੱਚ ਖਿੱਲਰ ਗਈਆਂ।
ਧਮਾਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੈਸ ਲੀਕ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਧੂੜ ਅਤੇ ਧੁੰਦ ਛਾ ਗਈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਕਾਮਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਜਲਣ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ।
ਜ਼ਖ਼ਮੀਆਂ ਨੂੰ ਇਲਾਜ ਲਈ ਭਰੂਚ ਅਤੇ ਵਡੋਦਰਾ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਦਕਿ ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਭਰੂਚ ਸਿਵਲ ਹਸਪਤਾਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਇਸ ਘਟਨਾ ਕਾਰਨ ਪੂਰੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਹਿਸ਼ਤ ਫੈਲ ਗਈ। ਘਟਨਾ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਮਿਲਦਿਆਂ ਹੀ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਕਾਰਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ।
‘ਗੁਜਰਾਤ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ’ (GPCB) ਅਤੇ ‘ਉਦਯੋਗਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ’ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਵੀ ਧਮਾਕੇ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਲੀਕੇਜ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਭਰੂਚ ਦੀ ਉਪ-ਮੰਡਲ ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟ (SDM), ਮਨੀਸ਼ਾ ਮਨਾਨੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਧਮਾਕਾ ‘ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨੇਸ਼ਨ’ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ ਹੋਇਆ। ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੁਣ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਧਮਾਕਾ ਕਿਉਂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਕੀ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
ਘਟਨਾ ਦੇ ਸਹੀ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਅਜੇ ਤੱਕ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕਿਆ ਹੈ। ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਜੈਦੀਪ ਪਟੇਲ (27 ਸਾਲ, ਵਾਗਰਾ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸ਼ਿਫਟ ਇੰਚਾਰਜ), ਅਨੀਕੇਤਕੁਮਾਰ ਹਰਿਕਿਸ਼ੋਰ (24 ਸਾਲ), ਅਰਜੁਨ ਰਾਮਸਿੰਘ ਗੌਤਮ (20 ਸਾਲ) ਅਤੇ ਵ੍ਰੁੰਦ ਤਲਾਵੀਆ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਹੈ।
ਪੰਜਵੇਂ ਪੀੜਤ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਅਜੇ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੰਪਨੀ ਨੇ 53 ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮਕਾਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸੈਖਾ (Saykha) GIDC ਅਸਟੇਟ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਅਜੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵੀ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਰਿਐਕਟਰ ਵਿੱਚ ਧਮਾਕਾ ਕਿਉਂ ਹੋਇਆ, ਕਿੰਨੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ, ਅਤੇ ਕੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਕਮੀ ਰਹੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ।
