ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਕਰਾਚੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਰਹਿਣ ਯੋਗ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ
ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ, 11 ਅਗਸਤ (ਵਿਸ਼ਵ ਵਾਰਤਾ) ਕਰਾਚੀ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਆਰਥਿਕ ਇੰਜਣ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਪਰ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ, ਮਾੜੇ ਤਾਲਮੇਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਅਸਫਲਤਾਵਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਹੈ ਜੋ ਇਸਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇ। ਇੰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕਰਾਚੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਰਹਿਣ ਯੋਗ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ, ਜਨਤਕ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
“ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਹਿਣਯੋਗਤਾ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਨੇ ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਡਿੱਗਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨਾਲ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦਰਜਾਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਖਾਂ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਪੇਸ਼ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਹਕੀਕਤਾਂ ਹਨ: ਅਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ, ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜਾਈ, ਖਰਾਬ ਸੜਕਾਂ, ਕੂੜੇ ਦੇ ਢੇਰ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਵਧਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ,” ਰਜ਼ਾਕ ਅਬਰੋ ਅਤੇ ਸਈਦ ਅਸ਼ਰਫ ਅਲੀ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ।
ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਰਪੇਸ਼ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਇੱਕ ਅਸਫਲਤਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹਨ ਬਲਕਿ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ, ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤਾਲਮੇਲ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹਨ। ਕਰਾਚੀ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦੇ ਹੱਲ ਵਜੋਂ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਐਲਾਨੇ ਗਏ ਕਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਕਸਰ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਅਧੂਰੇ ਹੀ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਧਦੀ ਆਬਾਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਭਰੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਦਬਾਅ ਪਾਉਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਰੁਟੀਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਸਨੀਕ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੁਪਏ ਪਾਣੀ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਖਰਚ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਘੰਟਿਆਂ ਲਈ ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਵਾਲੇ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਸੜਕਾਂ ‘ਤੇ ਅਧੂਰੇ ਕੰਮ ਕਾਰਨ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਜਾਮ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗਲੀ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
“ਮਿਲ ਕੇ, ਇਹ ਅਸਫਲਤਾਵਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਕਰਾਚੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਰਹਿਣਯੋਗਤਾ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਘੀ ਅਤੇ ਸਿੰਧ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਮਹੱਤਵਾਕਾਂਖੀ ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਫੰਡਿੰਗ ਦੀ ਘਾਟ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਦੇਰੀ, ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਕਾਰਨ ਕਈ ਸਾਲ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਲੱਖਾਂ ਵਸਨੀਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਭੁਗਤ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ ਹੈ,” ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਹਿਣਯੋਗਤਾ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਮਾੜੀ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਅੰਕੜਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਪਾਣੀ ਲੱਭਣ, ਖਰਾਬ ਸੜਕਾਂ ‘ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ, ਅਣਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਡਰਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ, ਕਰਾਚੀ ਨੂੰ ਇਕਨਾਮਿਸਟ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਯੂਨਿਟ (EIU) ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਗਲੋਬਲ ਰਹਿਣਯੋਗਤਾ ਸੂਚਕਾਂਕ 2026 ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਚੌਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਰਹਿਣਯੋਗ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸਨੂੰ 173 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 170ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ-ਅਧਾਰਤ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਡਾਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਰਾਚੀ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਿਰਫ਼ ਢਾਕਾ, ਦਮਿਸ਼ਕ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੋਲੀ ਹੀ ਹਨ। EIU ਦੀ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਰਹਿਣਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਲਚਕੀਲੇਪਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਮਾਪਦੰਡ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ, ਸਥਿਰਤਾ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਵਰਗੇ ਸੂਚਕਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕਰਾਚੀ ਨੂੰ 100 ਵਿੱਚੋਂ 43 ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਮਿਲੀ, ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਸਥਿਰਤਾ ਵਿੱਚ 20, ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ 54, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ 36, ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ 75 ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ 52 ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।
