ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 13 ਨਵੰਬਰ (ਵਿਸ਼ਵ ਵਾਰਤਾ) – ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਨੇ 2015 ਤੋਂ ਟੀਬੀ (ਤਪਦਿਕ) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੌਤਾਂ ਵਿੱਚ 38 ਫੀਸਦੀ ਦੀ ਕਮੀ ਲਿਆਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 35 ਫੀਸਦੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਔਸਤ ਕਮੀ ਤੋਂ ਬਿਹਤਰ ਹੈ।
WHO ਨੇ ਆਪਣੀ ‘ਗਲੋਬਲ ਟੀਬੀ ਰਿਪੋਰਟ 2026’ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਟੀਬੀ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਦਰ 2015 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ 10 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਪਿੱਛੇ 280 ਸੀ, ਜੋ 2025 ਵਿੱਚ ਘਟ ਕੇ ਪ੍ਰਤੀ 10 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਪਿੱਛੇ 180 ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, 2025 ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਕੁੱਲ ਟੀਬੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 25 ਫੀਸਦੀ ਮਾਮਲੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ (10 ਫੀਸਦੀ), ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ (6.8 ਫੀਸਦੀ), ਚੀਨ (6.5 ਫੀਸਦੀ), ਪਾਕਿਸਤਾਨ (6.4 ਫੀਸਦੀ), ਨਾਈਜੀਰੀਆ (4.9 ਫੀਸਦੀ), ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਰਿਪਬਲਿਕ ਆਫ ਕਾਂਗੋ (3.9 ਫੀਸਦੀ) ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ (3.7 ਫੀਸਦੀ) ਦਾ ਨੰਬਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
WHO ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਟੀਬੀ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ 30 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਬੋਝ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜਿੱਥੇ 2025 ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ‘ਮਲਟੀ-ਡਰੱਗ ਰੈਜ਼ਿਸਟੈਂਟ’ (MDR) ਟੀਬੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 50 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, WHO ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ MDR-TB ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕਮੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।
WHO ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ‘ਸੈਂਟਰਲ ਟੀਬੀ ਡਿਵੀਜ਼ਨ’ ਅਤੇ ‘ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਸਰਚ’ (ICMR) ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ-ਪੱਧਰੀ ਨਿਗਰਾਨੀ (DLSS) ਡੇਟਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਟੀਬੀ ਸਥਿਤੀ (ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ) ਦੀ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
WHO ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਸ ਕੰਮ ਦੇ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 2027 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਟੀਬੀ ਦੇ ਰੁਝਾਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ WHO ਭਾਰਤ ਲਈ ਇੱਕ ਅਪਡੇਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ‘ਕੰਟਰੀ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ’ (ਦੇਸ਼-ਵਾਰ ਰਿਪੋਰਟ) ਜਾਰੀ ਕਰੇਗਾ।”
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਟੀਬੀ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਇਹ ਕਮੀ, ਟੀਬੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੌਤਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਨੁਸਾਰ, “ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ 94 ਫੀਸਦੀ ਦੀ ਉੱਚ ਸਫਲਤਾ ਦਰ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਰੀਜ਼-ਕੇਂਦਰਿਤ ਪਹੁੰਚ, ਇਲਾਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਟੀਬੀ (TB) ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰੰਤਰ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।”
ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ‘ਟੀਬੀ ਮੁਕਤ ਭਾਰਤ ਅਭਿਆਨ’ ਰਾਹੀਂ 25 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਜਾਂਚ (screening) ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਮੁਤਾਬਕ, ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਜਲਦੀ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ 11 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਛਾਤੀ ਦੇ ਐਕਸ-ਰੇ (chest X-rays) ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ “ਟੀਬੀ ਦੇ 48.64 ਲੱਖ ਨਵੇਂ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 14.97 ਲੱਖ ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਸਨ।”
