ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 9 ਨਵੰਬਰ (ਵਿਸ਼ਵ ਵਾਰਤਾ) – ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਬੈਂਕ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਚਾਲੂ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੀ ਜੁਲਾਈ-ਸਤੰਬਰ ਤਿਮਾਹੀ ਦੌਰਾਨ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦਾ ਵਪਾਰ ਘਾਟਾ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 31 ਫੀਸਦੀ ਵਧ ਕੇ 7.48 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਟਕਰਾਅ ਕਾਰਨ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਈਂਧਨ (ਤੇਲ) ਦਰਾਮਦ ਬਿੱਲ ਦੁੱਗਣੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਲਈ ਦਰਾਮਦਾਂ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਨੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2026-27 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਿਮਾਹੀ ਵਿੱਚ 19.33 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਮੁੱਲ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦਰਾਮਦ ਕੀਤੀਆਂ। ਦਰਾਮਦ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 15 ਫੀਸਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਢਾਕਾ ਦੇ ਅਖਬਾਰ ‘ਦ ਡੇਲੀ ਸਟਾਰ’ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਇਸੇ ਮਿਆਦ ਦੌਰਾਨ ਬਰਾਮਦ ਕਮਾਈ ਸਿਰਫ਼ 7 ਫੀਸਦੀ ਵਧ ਕੇ 11.86 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਰਹੀ।
ਵਧਦੇ ਵਪਾਰ ਘਾਟੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਈਂਧਨ (ਤੇਲ) ਸੀ। ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਦਰਾਮਦ 2.0 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਤੋਂ 105 ਫੀਸਦੀ ਵਧ ਕੇ 4.2 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਹੋ ਗਈ, ਜੋ ਕੁੱਲ ਦਰਾਮਦਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਵਾਧੇ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਖੁਰਾਕੀ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ; ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਤੇਲ ਦੀ ਖਰੀਦ ਵਿੱਚ 54 ਫੀਸਦੀ ਅਤੇ ਕਣਕ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਵਿੱਚ 66 ਫੀਸਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪੂੰਜੀਗਤ ਵਸਤਾਂ (capital goods) ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ। ਇਹ ਆਰਥਿਕ ਮੰਦੀ, ਲਗਾਤਾਰ ਮਹਿੰਗਾਈ ਅਤੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਕਾਰਨ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਘਟੇ ਹੋਏ ਭਰੋਸੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜੁਲਾਈ-ਸਤੰਬਰ ਦੀ ਮਿਆਦ ਵਿੱਚ ਪੂੰਜੀਗਤ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਵਿੱਚ 13.6 ਫੀਸਦੀ ਦੀ ਕਮੀ ਆਈ। ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ, ਪੂੰਜੀਗਤ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 22.5 ਫੀਸਦੀ ਘਟ ਕੇ ਲਗਭਗ 770 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਰਹਿ ਗਈ। ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਬੈਂਕ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ‘ਚਾਲੂ ਖਾਤਾ ਘਾਟਾ’ (current account deficit) – ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਦੁਨੀਆ ਨਾਲ ਵਪਾਰ, ਸੇਵਾਵਾਂ, ਆਮਦਨ ਅਤੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ – ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੇ 821 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 1.33 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਭੇਜੀ ਗਈ ਰਕਮ (remittances) ਨੇ ਇਸ ਘਾਟੇ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਅਜਿਹੀ ਆਮਦ 13 ਫੀਸਦੀ ਵਧ ਕੇ 8.59 ਅਰਬ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਭੇਜੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਰਕਮ (remittances) ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਬਾਹਰੀ ਖਾਤੇ ਦੇ ਘਾਟੇ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਿਮਾਹੀ ਦੌਰਾਨ, ਇਹ ਘਾਟਾ 1.16 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਰਿਹਾ, ਜਦਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਇਸੇ ਮਿਆਦ ਦੌਰਾਨ 853 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਵਾਧੂ (surplus) ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦ ਬਾਹਰੀ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭੰਡਾਰਾਂ (reserves) ਵਿੱਚੋਂ ਇਸ ਕਮੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।
