ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ : ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ‘ਲੰਪੀ ਸਕਿਨ ਡਿਜ਼ੀਜ਼’ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਦੌਰਾ
ਜੰਮੂ, 15 ਅਕਤੂਬਰ (ਵਿਸ਼ਵ ਵਾਰਤਾ) – ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਟੀਮ ਨੇ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ‘ਲੰਪੀ ਸਕਿਨ ਡਿਜ਼ੀਜ਼’ (LSD-Lumpy Skin Disease) ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਟੀਮ ਨੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂਧਨ ਲਈ ਖਤਰਾ ਬਣੀ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਉਪਾਵਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ।
ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਡੇਅਰੀ ਵਿਭਾਗ (ਕੇਂਦਰੀ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਮੰਤਰਾਲੇ) ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ (ਪਸ਼ੂ ਸਿਹਤ) ਡਾ. ਸੁਦਾਮ ਬਾਗ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਇਸ ਟੀਮ ਨੇ LSD ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਈ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਦਰਪੇਸ਼ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
ਡਾ. ਸੁਦਾਮ ਬਾਗ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਮੂ ਦੇ ਆਰ.ਐਸ. ਪੁਰਾ ਸਥਿਤ ‘ਐਮ.ਐਸ. ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਐਨੀਮਲ ਹੈਲਥ ਐਂਡ ਬਾਇਓਲੋਜੀਕਲ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ’ ਦੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਾਇਕ ਡਾ. ਸੰਦੀਪ ਪੰਡਿਤਾ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਣਿਜ ਮਿਸ਼ਰਣ (mineral mixture), ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਦੀ ਮੱਲ੍ਹਮ-ਪੱਟੀ ਲਈ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਕੀਟਾਣੂਨਾਸ਼ਕ (disinfectants) ਵੰਡੇ ਗਏ।
ਟੀਮ ਨੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ, ਜੈਵਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ (biosecurity) ਉਪਾਵਾਂ, ਸਾਫ਼-ਸਫ਼ਾਈ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਸਹੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਲਈ ਆਯੋਜਿਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਲੈਬ ਅਫ਼ਸਰ ਡਾ. ਅਭਿਮਨਿਊ ਚੌਹਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ‘ਡਿਪਟੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਖੋਜ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ’ (DDR&P) ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਸਾਂਬਾ ਅਤੇ ਕਠੂਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ LSD ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ।
ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜੰਮੂ ਦੇ ‘ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜਾਂਚ ਦਫ਼ਤਰ’ (DIO) ਦੀ ਇੱਕ ਟੀਮ ਨੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਲੈਬ ਅਫ਼ਸਰ ਡਾ. ਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਠਾਕੁਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜੰਮੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਲਏ।
ਇਹ ਨਮੂਨੇ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਜੰਮੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ, ਆਰ.ਐਸ. ਪੁਰਾ ਦੇ ਪਸ਼ੂਧਨ ਵਿਕਾਸ ਅਫ਼ਸਰ ਡਾ. ਮੁਦੱਸਰ ਨਜ਼ਰ ਵੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਵਿਖੇ ਜੰਮੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਇਸ ਦੌਰੇ ਨੇ LSD ਦੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਕਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚਕਾਰ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਤਾਲਮੇਲ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।
ਲੰਪੀ ਸਕਿਨ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ (LSD) ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਮੱਝਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਛੂਤ ਵਾਲਾ ਵਾਇਰਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਲੰਪੀ ਸਕਿਨ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ ਵਾਇਰਸ (ਕੈਪ੍ਰੀਪੌਕਸ ਵਾਇਰਸ) ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।
ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮੱਛਰਾਂ, ਕੱਟਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਅਤੇ ਟਿੱਕਾਂ ਵਰਗੇ ਖੂਨ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਫੈਲਦੀ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਕਰਮਿਤ ਪਸ਼ੂਆਂ ਜਾਂ ਦੂਸ਼ਿਤ ਫੀਡ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਫੈਲਦੀ ਹੈ।
ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਬੁਖਾਰ (ਅਕਸਰ 41°C ਤੋਂ ਉੱਪਰ), ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਉੱਚੀਆਂ, ਦਰਦਨਾਕ ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਨੋਡਿਊਲ (2-5 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ), ਸੁੱਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਲਿੰਫ ਨੋਡਾਂ ਅਤੇ ਲੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਜ, ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਿਰਾਵਟ, ਭਾਰ ਘਟਣਾ, ਅਤੇ ਬਲਦਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਥਾਈ ਜਾਂ ਸਥਾਈ ਬਾਂਝਪਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਡੇਅਰੀ ਅਤੇ ਬੀਫ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਛਿੱਲਾਂ, ਦੁੱਧ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕਮੀ, ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਕਾਰਨ ਵੱਡੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਰੋਕਥਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਾਈਵ-ਐਟੀਨੂਏਟਿਡ ਟੀਕਿਆਂ, ਵੈਕਟਰ ਅਤੇ ਕੀਟ ਨਿਯੰਤਰਣ, ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਉਪਾਅ, ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਮੂਹਿਕ ਟੀਕਾਕਰਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
