ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 40 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਖੂਨ ਵਿੱਚ Lead ਦਾ ਪੱਧਰ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ
ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ, 22 ਜੁਲਾਈ (ਵਿਸ਼ਵ ਵਾਰਤਾ) ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 40 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਲੈੱਡ (Lead) ਦਾ ਪੱਧਰ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 39 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਹਨ, ਸਥਾਨਕ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਲੀਡ ਐਕਸਪੋਜ਼ਰ ਐਲੀਮੀਨੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ (LEEP) ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਯੂਨੀਸੇਫ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਕਾਮਜ਼ਮੀਨ ਕੰਸਲਟੈਂਟਸ ਦੁਆਰਾ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਸਿਖਲਾਈ ਸੈਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਖੋਜਾਂ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਚਿਲਡਰਨ ਫੰਡ (ਯੂਨੀਸੇਫ) ਦੇ ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰ ਡਾ. ਹੁਮੈਰਾ ਇਰਸ਼ਾਦ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਾਈਲਡਹੁੱਡ ਲੀਡ ਐਕਸਪੋਜ਼ਰ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੱਤ ਉੱਚ-ਜੋਖਮ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ 12-36 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ 2,175 ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਖੂਨ ਦੇ ਨਮੂਨਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 40 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਿੱਚ ਸੀਸੇ ( (Lead) ਦਾ ਪੱਧਰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਅਖਬਾਰ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ।
ਇਰਸ਼ਾਦ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਰਾਚੀ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਉੱਚ-ਜੋਖਮ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੀਸੇ (Lead) ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਲਗਭਗ 39 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਵੇਖਣ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਸੀਮਤ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹੱਦ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੀਸਾ (Lead) ਇੱਕ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਧਾਤ ਹੈ ਜੋ ਦੂਸ਼ਿਤ ਭੋਜਨ, ਪਾਣੀ, ਧੂੜ, ਸੁਰਮਾ ਵਰਗੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸ਼ਿੰਗਾਰ, ਮਿਲਾਵਟੀ ਮਸਾਲਿਆਂ, ਸੀਸਾ-ਅਧਾਰਤ ਪੇਂਟ ਅਤੇ ਸੀਸਾ-ਐਸਿਡ ਬੈਟਰੀਆਂ ਦੀ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਰੀਸਾਈਕਲਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਧਾਤ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸੀਸੇ ਦੀ ਜ਼ਹਿਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ।
ਆਗਾ ਖਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਜ਼ਫਰ ਫਾਤਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵੀ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਵਿਕਾਸ, ਦਿਮਾਗੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਸਕਦੀ ਹੈ,”।
ਮਈ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਤੇ ਯੂਨੀਸੇਫ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸੱਤ ਉੱਚ-ਜੋਖਮ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ 12-36 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ 10 ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਸੀਸਾ (Lead) ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਯੂਨੀਸੇਫ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੀਸੇ (Lead) ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਨੀਮੀਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਈਕਿਊ ਵੀ ਘੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਘਟ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸਿੱਖਣ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਜੋਖਮ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
“ਸੰਪਰਕ ਦੇ ਕਈ ਸੰਭਾਵਿਤ ਸਰੋਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਨਿਕਾਸ, ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਬੈਟਰੀ ਰੀਸਾਈਕਲਿੰਗ, ਸੀਸੇ-ਅਧਾਰਤ ਪੇਂਟ, ਦੂਸ਼ਿਤ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਮਸਾਲੇ, ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਸਮੱਗਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ”, ਦੀ ਪਛਾਣ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਬੂਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਅਧਿਐਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਯੂਨੀਸੇਫ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰੀਪੁਰ, ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ, ਕਰਾਚੀ, ਲਾਹੌਰ, ਪੇਸ਼ਾਵਰ, ਕਵੇਟਾ ਅਤੇ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਵਰਗੇ ਉੱਚ-ਜੋਖਮ ਵਾਲੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ 2100 ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਲਏ ਗਏ ਸਨ।
ਇਸ ਨੇ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹੱਟਰ ਅਤੇ ਹਰੀਪੁਰ ਤੋਂ ਟੈਸਟ ਕੀਤੇ ਗਏ 88 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਸੀਸੇ ਦੀ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੀ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ 10 ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਠ ਬੱਚੇ ਸੰਭਾਵੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਰਾਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਬੋਝ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸੀਸੇ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਰਾਹੀਂ ਘੱਟ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ GDP ਦੇ 6-8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ (25-35 ਬਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਸਾਲਾਨਾ) ਹੈ।
