Lipulekh Pass ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਸਰਹੱਦੀ ਵਪਾਰ ਮੁੜ ਹੋਵੇਗਾ ਸ਼ੁਰੂ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 23 ਮਾਰਚ(ਵਿਸ਼ਵ ਵਾਰਤਾ) 22 ਮਾਰਚ ਨੂੰ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਲਿਪੁਲੇਖ ਪਾਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਕਾਰ ਵਪਾਰ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਵਿਕਰਮ ਮਿਸਰੀ ਨੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਆਨੰਦ ਵਰਧਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਐਨਓਸੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲਿਪੁਲੇਖ ਦੱਰੇ ਰਾਹੀਂ ਵਪਾਰ ਸੰਚਾਲਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰਹੱਦੀ ਵਪਾਰ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਲਿਪੁਲੇਖ ਦੱਰਾ ਇਸ ਸਾਲ ਜੂਨ-ਸਤੰਬਰ ਵਪਾਰ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਲਿਪੁਲੇਖ ਦੱਰਾ ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ 2020 ਵਿੱਚ ਗਲਵਾਨ ਘਾਟੀ (ਲਦਾਖ) ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਹਿੰਸਕ ਝੜਪਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੰਦ ਰਿਹਾ। ਲਿਪੁਲੇਖ ਦੱਰਾ ਰਾਹੀਂ ਵਪਾਰ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ, ਕਸਟਮ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਧਾਰਚੁਲਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਪਾਰੀਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਪਾਰ ਪਾਸ ਜਾਰੀ ਕਰਨਗੇ। ਵਪਾਰ ਪਾਸਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਟਰਾਂਜ਼ਿਟ ਕੈਂਪਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਪਾਰੀਆਂ ਲਈ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਸੰਚਾਰ ਸਹੂਲਤਾਂ, ਡਾਕਟਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।
1962 ਦੇ ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲਿਪੁਲੇਖ ਦੱਰੇ ਰਾਹੀਂ ਵਪਾਰ – ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕੈਲਾਸ਼ ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਯਾਤਰਾ – ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਏ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਤਹਿਤ 1991-92 ਵਿੱਚ ਸਰਹੱਦੀ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ, ਵਪਾਰਕ ਕਾਰਜ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜੂਨ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਹਰ ਸਾਲ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਤੱਕ, ਲਿਪੁਲੇਖ ਦੱਰੇ ਰਾਹੀਂ ਵਪਾਰ ‘ਬਾਰਟਰ’ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ – ਯਾਨੀ ਕਿ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਰਾਹੀਂ। ਅਗਸਤ 2025 ਵਿੱਚ, ਚੀਨੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਵਾਂਗ ਯੀ ਦੀ ਭਾਰਤ ਫੇਰੀ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਨੇ ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਯੁਆਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਅਗਸਤ 2025 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਮੀਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਜੀਤ ਡੋਵਾਲ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਵਾਂਗ ਯੀ ਨੇ ਲਿਪੁਲੇਖ ਦੱਰੇ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਸੰਬੰਧੀ ਇੱਕ ਸਹਿਮਤੀ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ ਸੀ।
